Eusko Jaurlaritzako lehendakari Imanol Pradalesek ziurtatu du azken urtean aurrerakada egon dela Estatutu berri batean aurrera egiteko. Gogoratu du esana duela «hitz egiteko, negoziatzeko eta akordio batera heltzen saiatzeko unea» iritsiko zela, «Seriotasunez eta diskrezioz, presarik gabe, baina gelditu gabe». Hori esan eta urtebetera, gaurko politika orokorreko osoko bilkuran, Pradalesek esan du «modu positiboan» egin dela aurrera alderdien artean, «baina ez behin betikotasunarekin». Alderdi guztiekin —Voxekin salbu— egindako bilera sortan jasotako informazioarekin ezarri du esparru hori.
Sorta horretan, era berean, jakin du alderdi gehienek nahi dutela «Gernikako Estatutuaren karpeta itxi dadin», hau da, estatutua osatzea. Horrek ahalbidetuko luke «beste itun baterako urratsak» egiten hastea, azaldu duenez. Eta horra iritsita, Jaurlaritzako lehendakaria estatutu berri horrek izan beharko lituzkeen osagaiak zerrendatzen hasi da: «Euskal nazioaren singularitatearen aitortza; Estatuarekiko aldebikotasun harremanak sakontzea; eskumenek dituzten bermeak indartzea; gaitasun politiko berriak; Euskadiren parte hartzea nazioarteko foroetan; eta Euskadiren etorkizun politikoa erabakitzeko mekanismoak».
Halaber, EAJ, EH Bildu eta PSE-EEren arteko negoziazioak aurrera jarraitzen duela jakinarazi du Pradalesek. «Seinale ona da; arduraz eta zorroztasunez horreta jarraitzea espero dut». Baina, edonola ere, Pradalesek lau erronka zerrendatu ditu autogobernuari loturik: Gernikako Estatutua osatzea lehena; autogobernua Europako errealitatera egokitzea; aurrez aurre dauden erronka handiei erantzuteko gaitasun politiko berriak eskuratzea; eta azkena: itun politiko berri baten negoziazioan aurrera jarraitzea, «autogobernuan jauzi kualitatiboa emateko». Erronka horiek ez ei dira soilik gobernuarenak, ezta alderdienak ere: «Herrialdearen erronkak dira», esan du Pradalesek; «Gurea ez badugu guk defendatzen, ez du beste inork defendatuko».
Betebehar historikoa
Estatus berria kontzeptua ez du ahoskatu lehendakariak bere hizaldian, baina alderdiak, erakundeak, eragile sozialak eta ekonomikoak deitu ditu «gure etxea gobernatzeko gure gaitasuna indartzera, denen artean lortzera gure autogobernuaren gaitasuna zabaltzea». Azpimarratu du «konpromisoa» dela hori, «herentzian jasoa». Uste du «betebehar historikoa» dela autogpbernua zabaltzea eta indartzea.
Pradalesek bere hitzaldia abiatu du Jose Antonio Agirre lehendakariak 1956an Parisen antolatu zuen nazioarteko kongresuari erreparatuz, eta bukaeran ere Agirreren esanetara jo du. 1956ko hitzaldian hitz hauek esan zituen lehen Eusko Jaurlaritzako lehendakariak: «Kongresu honen aholkua da pasioak ez amorratzea, euskal demokraten adiskidetzan orbana ekar lezakeelako horrek, haien arteko loturak ahulduz. Ez gorrotoa, ezta ezinikusia ere, ez dute lekurik izan euskaldunon moralitatean».
«Batzuek jarraitzen dute indarkeria guztiak gaitzesteko pausoa eman gabe, euren iraganaren akats onartezin eta ankerrengatik barkamena eskatu gabe»
IMANOL PRADALES Eusko Jaurlaritzako lehendakaria
Hitz horiei buruz hauxe izan da Pradalesen hausnarketa: «Gerra eta heriotza pairatu ondoren zenbateko indar morala eduki behar den esaldi hori ahoskatzeko». Eta segidan ezker abertzalearen aurkako eraso gogorra luzatu du: «Herri honen gehiengoak ez zuen galdu inoiz ere belaunaldi horren gida. Horregatik, basakeriari aurre egin zion, Francori, ETAren terrorismoari eta Estatuarenari. Eta horregatik izaten ari gara gai berriro bizikidetza eraikitzeko. Nahiz eta batzuek jarraitzen duten Agirreren hitzen legatu etikoa eta morala bere egin gabe. Jarraitzen dute indarkeria guztiak gaitzesteko pausoa eman gabe, euren iraganaren akats onartezin eta ankerrengatik barkamena eskatu gabe, pentsatuz denborak ahanztura ekarriko duela».
Espainiako Gobernuari abisua
Horrez gain, Pradalesek bere hitzaldiaren zati handi bat erabili du gogoratzeko Gernikako Estatutua osatzeko Pedro Sanchez presidenteak zuen konpromisoa ez dela bete oraindik. «Gaur eztabaida da eskumen horiek benetan nola gauzatuko diren; zein eginkizun izango ditugun; zein giza baliabiderekin, edota zein baliabide materialekin. Baina, batez ere, gaurko galdera nagusia da ea nola finantzatuko diren». Eta ohar argia egin dio Madrili: «Transferentziak benetan transferitu behar dira. Ez dugu onartuko gure parte hartzea lan administratibo eta burokratikoetara bakarrik mugatzea. Finantzaketaren kudeaketa ere gure esku egon behar da».
«Garai ilunak datoz Espainiako politikan, eta ezin da baztertu boterea hartzen dutenak gure nortasuna ukatzen duten horiek izatea; eta suntsiko dute, ahal badute, hainbeste hamarkadatan eraiki dugun hori»
IMANOL PRADALES Eusko Jaurlaritzako lehendakaria
Edonola ere, Jaurlaritzako lehendakariak badaki Espaniako legealdia azken txanpan sartzen ari dela, eta gero eta argiago sumatzen den arriskuari heldu dio, eskuin muturrari: «Garai ilunak datoz Espainiako politikan, eta ezin da baztertu boterea hartzen dutenak gure nortasuna ukatzen duten horiek izatea; eta suntsiko dute, ahal badute, hainbeste hamarkadatan eraiki dugun hori». Horregatik, Sanchezi eskatu dio elkarri bostekoa emateko, behin Gernikako Estatutua osatzeko ituna beteta.
