Ramon Zallo joan zaigu gaur, martxoak 30, hemen, Gernikan, asteleheneroko azokaren egunean eta Korrikaren Bilboko amaiera ikaragarri eta zirraragarriaren biharamunean.
Atzo, Txikik eta biok berarekin Iruñeko pilota partidaren finala ikusi genuen, lagunartean eta emaitzari buruzko apustu txikiarekin, eta bitarteko solasaldien artean pulpitu sindikal burokratikoak animatua Euskara Gara-ren aurka hasitako kanpaina judizial erreakzionarioari buruz hitz egin genuen. Busturialdean, Gernikako astelehenetako plazako iraganari eta etorkizun kezkagarriari buruz ere zerbait atera zen. Egin genuen apustuan, hiruretako inork ez zuen partidaren emaitzarik asmatu. Beraz, etorkizunean saiatzeko asmoaz gelditu ginen.
Ikusi gehiago
Ramonek beti pentsatu, hitz egin eta parte hartu behar izan du mota guztietako erronka eta konpromiso handi edo txikietan, eta ez du inoiz onartu asteleheneroko merkatuaren krisia garrantzirik gabeko arazoa denik; esaten zuen bezala, «gure bizitza eta gure jendearena horrekin lotuta dago». Duela oso gutxi, Retrovisor eta Bisturí-n azpititulu gisa erronka horiek guztiak berrikusi ditu. «Nire belaunaldiaren, ezker eta abertzale belaunaldi baten memoria kolektibo kritikoari egindako ekarpena» den liburu horretan, nahiz eta esperientzia militante hori «1970eko hausturatik ezker abertzale konbentzionalak izandakoaren desberdina izan».
Erresistentzia demokratiko erradikalaren memoria beti, hasi frankismoaren hausturaren aldeko mobilizazioetan hartutako konpromisotik eta Sareko militantziaraino, indarkeria desberdinen biktimen errekonozimenduaren alde eta, bereziki, euskal preso, erbesteratu eta deportatuen etxeratzean. Bi erresistentzia, hainbaten artean, bihotzez eta arrazoiz: Egunkaria-ren aldeko konpromiso intelektual eta aktibista, eta, gaurkotuena, Busturialdearen etorkizun ekosozialaren aldekoa.
Ikusi gehiago
Bere jarduera intelektuala bere alderdi publiko ezagunena da, hitzaldi, liburu eta artikuluez betea. Intelektual horrekin ezinbestekoa da iraganari, orainari eta Euskal Herriaren etorkizunari, eztabaidei eta konpromisoei, konfrontazioei eta topaketei buruz hausnartzea eta hitz egitea, baita Euskal Herritik haratago ere. Elkarrizketa ezinbestekoa da, halaber, kulturari eta kultura-politikei buruz. Izan ere, lurralde horietan azterketa zorrotza eta pentsamendu kritikoa oso erreferentzia garrantzitsuak dira.
Zorte handia izan dut Ramonekin etengabe hitz egin dudalako. Bi asteko aldearekin jaio ginen biak, Gernikan. Aldi berean sartu ginen ETAn, eta elkarrekin ibili ginen, erbestean eta klandestinitatean, ETA VI.era eta hortik Liga Komunista Irautzailera. Eta militantzia zorrotzago hori amaituta, Ramonek konpromiso ezin hobeak hartu zituen, etenik gabe, kulturarekin, demokraziarekin, eskubide sozialekin, Euskal Herriarekin eta internazionalismoarekin; kalean, Euskal Herriko Unibertsitatean, komunikabideetan eta erakundeetan. Beti aprobetxatu dut hori guztia, zorionez, neure burua eta jarduera hobetzeko. Mila esker, lagun!
Ramon zabalegia da definizio batean sartzeko. Baina uste dut ondo uler daitekeela, modu irekian, Xabier Leteren bertso hauekin:
Gizonen lana jakintza dugu: ezagutuz aldatzea,
naturarekin bat izan eta harremanetan sartzea.
Eta indarrak ongi errotuz, gure sustraiak lurrari lotuz,
bertatikan irautea: ezaren gudaz baietza sortuz,
ukazioa legetzat hartuz beti aurrera joatea.
