Ikasle Mugimenduak eta Jaka Horiek Frantzian egindako protestek herrialdea aztoratu dute. Atzo protesta eguna zuten bizitzaren garestitzea eta erosahalmenaren galera salatzeko, eta, manifestazio asko baketsuak izan ziren arren, beste hainbatetan istiluak izan ziren; ondorioz, Frantziako Gobernuak gaur jakinarazi duenez, denera 1.800 pertsona atxilotu dituzte, horietatik 855 Parisen. Hiri ugaritan oldartu zen Polizia manifestarien aurka, eta haiek ibilgailuak eta eraikin publikoak erre eta luxuzko dendak arpilatu dituzte, besteak beste.
Atzoko egunerako 500 ekintza eta 90 manifestaziotik gora zeuden deituta, eta, antolatzaileen arabera, 800.000 lagun baino gehiago bildu ziren haietan. Frantziako Gobernuaren arabera, denera 550.000 izan ziren.
Protestarik handienak hiri handietan izan ziren, hala nola Parisen, Marseillan, Roazhonen (Rennes), Okzitaniako Tolosan, Lillen, Lyonen eta Angersen. Zeresan gehien eman duen ekintza, halere, Limoges hirikoa izan da. Han, manifestariek su eman diote hiriko udaletxeari, eta, tokiko erakundeen arabera, «ia erabat suntsituta» geratu da 143 urte dituen eraikina. «Teilatua beheko solairuaren gainera erori da, eta fatxadaren bi heren desagertu dira», zehaztu dute.
Marseillan ere udaletxean sartzea lortu zuten manifestariek, sarrerako ateak botata, baina Poliziak kanporatu zituen minutu batzuk pasatakoan. Lyonen, berriz, turismo bulegoari eman zioten su.
Paris erdialdean ere istilu ugari izan ziren. Errepublikaren Plazatik gertu, esaterako, gas negar eragilea erabili zuen Poliziak su artifizialak eta adokinak jaurtitzen ari ziren manifestarien aurka. Hainbat edukiontzi eta ibilgailu ere erre zituzten, baita denda eta banku batzuk arpilatu ere, besteak beste, Lacoste arropa markaren bat.
Hiriburuko protestetan pertsona bat hil da bihotz biriken gelditze baten ondorioz, Parisko Prefekturak jakinarazi duenez. Le Progrès kazetak zabaldu duenez, berriz, Saint-Etienne hirian mobilizatu zen manifestari batek esku bat galdu du. Iturri horren arabera, Poliziak granada bat jaurti zuen, eta lehergailu horrek eztanda egin zuen manifestari batek hartu nahi izan zuenean.
Sare sozialen deia
Atzoko eguneko protestetarako deia duela hilabete inguru zabaldu zen sare sozialen bidez. Hasieran ez zirudien sekulako oihartzuna izango zuenik, baina ikasleen azken egunetako protestek eta herritarren egonezinak hauspotu dute deialdia, baita hainbat sindikatuk, gazte erakundek, talde ekologistak eta nekazarik harekin bat egin izanak ere.
Testuingurua ere garrantzitsua da: datozen egunetan aurrekontuen inguruko eztabaida egingo dute Frantziako Parlamentuan, eta gobernuak 54.000 milioi euroren murrizketak proposatuko ditu jada sekulakoa den zor publikoa kontrolatzeko. Presidentetzarako bozak, gainera, sei hilabete barru dira, eta Emmanuel Macron presidentearen dimisioa izan da aldarri entzunenetako bat protestetan.
Ikusi gehiago
Atzoko istiluei buruz, gobernuak esan du 500 polizia zauritu dituztela, eta Laurent Nulez Barne ministroak, berriz, manifestazio ofizialak «gaizkileek» aprobetxatu dituztela: «Gaizkile oportunistek arpilatzeko eta lapurtzeko abagunea ikusi dute... aurkituko ditugu, eta gogor egingo dugu haien aurka». Berretsi du gobernuak ez duela larrialdi egoera ezartzeko asmorik, nahiz eta «ikusi dugun indarkeria guztia» gaitzetsi zuen.
Ildo beretik, Macronek X sare sozialean ohartarazi zuen prefeturei eta negozioei eraso egin zietenak «auzipetu eta zigortu» egingo dituztela.
Jean-Luc Melenchon LFI Frantzia Intsumisoa alderdiko buruak, berriz, adierazi du herritarrak «modu baketsuan» mobilizatu zirela, eta hedabideak protestez nola ari diren salatu du. «Albistegietan biolentziaz betetako irudiak ipintzen dituzten bitartean, jendea modu baketsuan mobilizatzen ari da hemen. Bi mundu, bi errealitate». Bide beretik jo du haren alderdikide eta Sain-Deniseko alkate Bally Bagayokok. France Info irratiari emandako elkarrizketa batean esan duenez, mobilizazioen helburua zera da: «Borroken, suminduen eta belaunaldien bateratzea». Era berean, konbentzituta esan du atzoko mobilizazioak «dinamika handiago baten abiapuntua» direla.
Haiei erantzunez, Marine Le Pen Frantziako eskuin muturraren liderrak adierazi du «bidezkoa» dela eskari sozialak egiteko mobilizatzea, baina salatu du «ezker muturreko bazter nahasle batzuek» eskari horiek «hondatu» dituztela. Gaineratu du Melenchonen eta haren alderdikideen diskurtsoek «biolentzia legitimatzen» dutela: «Ordena zapalkuntzatzat daukate, eta desordena eskubidetzat. Herrialdea kaosean amildu dadila besterik ez dute nahi».
Protestak Europan
Frantzia ez da azken egunetan protestak hedatu diren Europako herrialde bakarra izan. Asteburuan mobilizazio jendetsuak izan dira, besteak beste, Belgikan, Portugalen eta Italian. Azken horretako zenbait hiritan ere, hala nola Milanen, Bolonian eta Turinen, bizitzaren garestitzea salatzea izan da manifestarien helburu nagusia. Nagusiki jende gaztea izan da mobilizatu dena, eragile politiko nagusien gidaritzarik gabe.
Milanen, adibidez, Poliziak 50 lagun atxilotu zituen atzo, erdiak adingabeak. Agenteei harriak, botilak eta petardoak jaurtitzea egotzi diete, baita hainbat barrikada egitea, eta denda bat edo beste arpilatzea ere.
