ANALISIA

Hautagai elebidunak

Rosa Martinez hautagaia, Lander Martinez idazkari nagusiarekin.
Rosa Martinez hautagaia, Lander Martinez idazkari nagusiarekin. E. PORTILLO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Garikoitz Goikoetxea -

2020ko otsailak 4

Zeresana jarri du Rosa Martinez Elkarrekin Podemoseko lehendakarigaitarako aurkeztu izanak. Euskara ikasten ari da, baina ez du agerraldietan euskaraz aritzeko adinako gaitasunik oraingoz. «Konpromiso politikoa» hartu du, nolanahi ere: ikasketa prozesua burutuko duela, ikasiko duela. «Elkarrekin Podemoseko lehendakarigai izango banaiz, euskaraz hitz egin beharko dut. Badakit, nire helburua da, eta erronka onartzen dut». Aintzat hartzekoa da hautagaiaren keinua, aitortu izana badaukala hutsune bat lehendakari izateko. Martinezen kasuak berpiztu egin du eztabaida: hautagaiek elebidunak izan behar ote duten.

Kasu zehatzei ez, komeni da osotasunez erreparatzea gaiari. Eta bistakoa da hautagai elebakarrak aurkeztea traba handia dela euskara indarberritzeko bidean: traba da esparru politikoan urratsak egiteko —areago, Ahal Dugu-ren kasuan, euskara plana onartu berritan—, traba da administrazioaren jarduna euskalduntzeko, eta traba da herritarren berdintasuna eta eskubideak bermatzeko.

Oztopo da alderdiaren jarduna euskalduntzeko. Lehen euskara plana urrian aurkeztu zuen EAEko Ahal Dugu-k. Barne diagnostikoak erakutsi zuen euskararen erabilera oso mugatua dela alderdian: ahozko barne harremanetan, %3. Egoera hori iraultzeko lehen pauso gisa, euskara gaitasunarekin lotutako neurriak zehaztu zituzten planean: nagusia, kargudunek eta alderdiko langileek euskaraz B2 maila edukitzea.

Planeko diagnostikoaren arabera, Eusko Legebiltzarreko kargudunen artean dago helburua betetzetik gertuen: kideen %88k badakite euskaraz. Bizkaiko Batzar Nagusietan eta Gipuzkoakoetan, erdiek dakite euskaraz, eta Arabakoetan, laurdenek. Alde horretatik, atzerapausoa da legebiltzarrerako hauteskundeetarako hautagai elebakarra aurkeztea, ezagutzaren helburua lortzetik gertuen dagoen tokian jarriko luketelako taldeburu erdalduna. Erabilera trabatzea dakar horrek —gaur egun, %20tik behera egiten dute euskaraz legebiltzarrean Ahal Dugu-ko ordezkariek—, eta sinbolikoki ere pisu handia du, karguaren ikusgaitasunagatik.

Oztopo da administrazioaren jarduna euskalduntzeko. Urteotan nabarmen euskaldundu da erakundeetako langileria, hizkuntza eskakizunen sistemaren bidetik eta belaunaldi berriak lan esparruan sartu ahala. Administrazioa euskalduntzeko planen ebaluazioek agerian utzi dute aldagai bat: arduradun politikoen eragina nabarmena da erakundeetan euskara erabiltzeko. Argi dio ESEP Euskara Sustatzeko Ekintza Planak: «Ezinbestekoa da arduradun politikoen protagonismoa eta eredugarritasuna. Langileen parte hartzea eta adostasuna garrantzi handikoa izanda ere, kale egingo da kargudunen gidaritzarik eta lidergorik gabe». Euskaraz egiteko gidaritza nekez har dezake hizkuntza ez dakienak, itzulpenen morrontzara eramango baitu erakunde arlo hori.

Eta oztopo da herritarren berdintasuna eta eskubideak bermatzeko. Berriro piztu da euskara jakitearen ezinbestekotasunari buruzko eztabaida, eta traba gisa aurkeztu da euskara. Martinezek berak hala esan zuen atzo Radio Euskadin: «Egunero dago jendea ezin duena sarbiderik izan edo bizitzan aurrera egin, kosta egiten zaiolako euskara menperatzea, eta hor eztabaidatu behar dugu hizkuntza politikei buruz».

Administrazioko hizkuntza eskakizunei buruzko eztabaida irekiko da hurrengo legealdian; dekretu berria aurkeztuko du Jaurlaritzak, eta beste urrats bat egitea jarriko du mahai gainean: ezagutzatik erabilerara salto egitea, administrazioan euskaraz lan egitea. Ezinbestekoa da kide elebidunak izatea. Planak ezerezean geratuko baitira bestela.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Iruñeko ospitaleko osasun langileak, gaixo bat artatzen babeserako ekipamenduekin, artxiboko irudi batean. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Tentsioa» ospitaleetan

Olatz Esteban Ezkati

Beste 505 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Gaitza zuten zazpi pertsona hil ziren iragan astean Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Zamudioko zahar etxe batean 18 positibo izan dira

 ©JON URBE / FOKU

«02:00etan, festak ezin du segitu eremu pribatuetan»

Aitor Biain

Herritarren parte hartze handiagoa eskatu dute ostalariek, ardura guztia beren bizkar izan ez dadin. Ataka estuan direla ohartarazi dute, eta babes ekonomikoa galdegin diote administrazioari, helegitea onartu edo ez.

Kezka adierazi dute lehen arretako hainbat langilek. Argazkian, Bilboko Areilza anbulatorioa. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Osasun sistemak eztanda egingo du»

Maialen Arteaga

Lehen arretako zentroen estutasunak azaleratu ditu COVID-19ak, eta aspaldiko aldarriak hauspotu ditu. Pandemiaren «bigarren olatua» iritsi dela aitortu du Eusko Jaurlaritzak, baina osasun etxeetan langileen erdiekin eta «lan gainkargarekin» dabiltzala salatu dute.

Bizkaiko zahar etxe bateko egoiliarrak artxiboko irudian. ©Marisol Ramirez/FOKU

Hemezortzi kasu atzeman dituzte Zamudioko zahar etxe batean

Berria

Donostiako eta Bilboko bi zahar etxeetan ere positiboak izan dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna