New Yorkeko Munduak
New Yorkeko munduak

Dena dago geldirik

2024ko maiatzaren 6a

Unibertsitateen egoerak okerrera egin du azken astean. Poliziari deitzeak egoera makurtu baino ez du egin. Komunitate akademikoaren barruan tentsio handia somatzen da. Egon dira unibertsitate batzuk ikasleekin negoziatu dutenak, eta horietan arazorik gabe kendu dira kanpaldiak. Baina gehienetan polizia sartu da.

Columbia Unibertsitatea hutsik dago orain. Dena desegin da. Ez dago protestarik, egia da, baina ia ezinezkoa da bertara sartzea. Kontrol zorrotzak daude. Ez dago lehengo bizitasunik. Irakasleek hitzaldirik ez ematea erabaki dute, protesta gisa. Etxean geratzea. Ezagutzaren joan-etorria geratu da horrela. Ikasgelak ikasle-zurtz, liburutegiak irakurlerik gabe.

Nik ere han idatzi ohi dut, Columbiako liburutegian. Ez zait gustatzen bakarrik idaztea etxean, nahiago dut jendeaz inguratuta, liburutegian. Munduaren norabideaz gogoeta egiten duten horiekin. Horrela, ez naizelako hain bakarrik sentitzen. Baina, orain, liburuaren idazketa geratuta daukat. Ezin dut idatzi, ez daukat tokitik eta gogoa ere joan egin zait.

Bai, dena dago geldirik New Yorken. Ezin irakurri, ezin idatzi. Soilik poliziaren helikopteroa entzuten da, han goian. New Yorkeko zeru hodeitsuaren zurian haren mezua idazten: Kontuz, zuei begira nago.

Atal gehiago
New Yorkeko Munduak

Ezezkoa baiezko bihurtu

Arteak eta gizarteak aurrera egiten du ezezkoa baiezko bihurtuta. Ezinezkoa uste dena egia bilakatuta. Debekuari aurre eginez. Eskubideak lortzen dira ezezkoa baiezko bihurtuta.

Saturraran opera baiezko horren aldarria da. Ezin maitatu ziren bi emakumek elkar maitatzen dute. Zergatik ez? Zergatik mugatu behar dugu maitasuna? Zoriontsu egiten gaituen gauza handi hori?

Ane euskalduna, Luna andaluziarra. Bi tradizio, bertokoena eta migratzaileena, amets berarekin. Heroinaren mundu ilunak harrapatuko ditu. Ondo gogoan dut sasoi hori, nerabea nintzen arren. Herrian, etxean bizi izan genuen. Baita haren atzea ere, hiesaren epidemia.

New Yorkeko Munduak

Delaunayren eguzkia

Arteak poza ematen dit. Asebetetzen nauen ekintza da artelanak ikustea, mendira joatea edo lagunekin biltzea bezain ekintza beharrezkoa. Denbora asko igarotzen badut arterik ikusi gabe, tristatu egiten naiz eta urduritu, bitxia da, baina arteak laguntzen dit bizitzan oreka bilatzen, eta adiskidetzen nau, gure espezie ankerrarekin.

New Yorkeko Munduak

Irakurleen sarea

Bilbo Zaharra Euskaltegiak antolatuta Bilbao-New York-Bilbao liburuaren irakurketa jarraia izango da Arriaga antzokian ostegunean. Aurretik, asteartez eta asteazkenez, bestelako hitzorduak antolatu dira. Asteartean, Euskaltzaindiako egoitzan, Mari Jose Olaziregi eta Miren Ibarluzea EHUko irakasleak arituko dira liburuaren hezur-haragi literarioez eta nazioarteko ibilbideaz. Asteazkenez, ni neuk emango dut hitzaldia, “Nondik datoz istorioak?” izenburuarekin, toki berean.

New Yorkeko Munduak

Euskara ikasleari

Jakin dut podcast honen entzuleen artean batzuk euskara ikasleak zaretela. Poztu egiten nau horrek. Eta zuei eskerrak eman eta gorazarre egin nahi nizueke oraingo honetan, zuengatik baikara ez bakarrik handiago baizik eta askotarikoago ere bai.

Euskara ez da bat bakarra, era asko daude euskaldun izateko, hiztunak adina, esango nuke. Inor ez da bestea baino euskaldunago, denok gaude maila berean, hizkuntza erabiltzen dugun neurrian.

New Yorkeko Munduak

Kalera bidean

Kalera bidean, ataritik atera eta ilargia ikusi dut zeru urdinean. Arratsaldea zen, baina oraindik ordu batzuk geratzen ziren iluntzerako. Hura ikusita, Ondarroako gizon batek, Arakistainek, kontatu zidan ipuina etorri zait burura.

New Yorkeko Munduak

Txorien bizitza berria

Mariana Enriquez idazle argentinarraren liburu berrian irakurri nuen, Toki eguzkitsua jende goibelarentzat izenekoan. Ipuin-liburua da eta narrazioetako batean kontatzen da txoriak, aurreko bizitza batean, emakumeak izan zirela. “Zigorren bat jasan zuten emakumeak”, idazlearen hitzetan. Ideia, nonbait, Amazonaseko herrien elezaharretatik atera zuen. Hango biztanleek hori uste dute, txori bakoitza, aurretik emakume izandakoa dela.

New Yorkeko Munduak

Dena dago geldirik

Unibertsitateen egoerak okerrera egin du azken astean. Poliziari deitzeak egoera makurtu baino ez du egin. Komunitate akademikoaren barruan tentsio handia somatzen da. Egon dira unibertsitate batzuk ikasleekin negoziatu dutenak, eta horietan arazorik gabe kendu dira kanpaldiak. Baina gehienetan polizia sartu da.

New Yorkeko Munduak

Ikasleen hautu zaila

Gazako triskantza dela eta protestak gero eta handiagoak dira Estatu Batuetako unibertsitateetan. Columbian kanpaldiak jarraitzen du, nahiz eta pasa den astean polizia oldartu zitzaien eta hura desegin, ikasleek berriz jarri dituzte dendak. Gazako egoera hobetu arte ez omen dira joango, eta Columbiak sionistekin dituen loturak eten arte.

New Yorkeko Munduak

Behar duguna

Lurraren nazioarteko eguna da, gaur, apirilak 22.

Charitie Ropati ikasleak Nazio Batuetan esandakoa etorri zait burura. Alaskako jatorrizko herrietako kidea da Ropati eta ingeniaritza estudiatzen du Columbiako unibertsitatean. Hark kontatu zuen bere birraitonak 1967 urtean egindakoa.

New Yorkeko Munduak

Eklipsearen uberan

Bitxia da New Yorken hiritarrek duten zientziarako zaletasuna eta jakinmina. Asteleheneko eklipsearekin bidaiak antolatu zituzten New York estatuaren iparraldera, Buffalo edo Niagara aldera, handik hobeto ikusiko zelako. Hegazkin txartelak eta hotelak agortu ziren.

Podcastak
New Yorkeko Munduak
New Yorkeko munduak

Ezezkoa baiezko bihurtu

Arteak eta gizarteak aurrera egiten du ezezkoa baiezko bihurtuta. Ezinezkoa uste dena egia bilakatuta. Debekuari aurre eginez. Eskubideak lortzen dira ezezkoa baiezko bihurtuta.

Saturraran opera baiezko horren aldarria da. Ezin maitatu ziren bi emakumek elkar maitatzen dute. Zergatik ez? Zergatik mugatu behar dugu maitasuna? Zoriontsu egiten gaituen gauza handi hori?

Ane euskalduna, Luna andaluziarra. Bi tradizio, bertokoena eta migratzaileena, amets berarekin. Heroinaren mundu ilunak harrapatuko ditu. Ondo gogoan dut sasoi hori, nerabea nintzen arren. Herrian, etxean bizi izan genuen. Baita haren atzea ere, hiesaren epidemia.

BERRIKETAN Logo
Berriketan

Costa Rica: Ihesi doazenen bidegurutze eta gurutze bide

Costa Ricako migrazio krisia du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Iparraldetik aterpe bila doaz, Nikaraguatik ihesi, eta hegoaldetik pasadizoan dira, Ameriketako Estatu Batuetara bidean, haien herrietatik ihesi. Denek egoera latza bizi dute. Maddi Iztueta BERRIAko kazetaria Costa Rican izan da, eta hango egoeraren berri eman digu.

BERRIKETAN Logo
Berriketan

Klima Aldaketa: Nafarroako Gobernua auzitara?

Klima larrialdiari aurre egiteko betebeharra du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Klimaren Aldeko Aliantzak errekerimendua bidali dio Nafarroako Gobernuari, 2022ko Klima Aldaketarako Legea bete ez duelakoan, eta auzitegira jotzeko prest dagoela azaldu du. Auzi honen gako nagusiak azaldu dizkigu Edurne Elizondo Nafarroako Hitzako zuzendariak.

BERRIKETAN Logo
Berriketan

EB: Demokraziaren bestondoa

Europako parlamenturako hauteskundeen ondokoa du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Euskal Herriko emaitzak aztertu ditugu Gurutze Izagirre BERRIAko Politika saileko koordinatzailearekin, eta Ipar Euskal Herrian eskuin muturrak izan duen igoera aztertu dugu Ekhi Erremundegi BERRIAk Baionan duen delegazioko kazetariarekin. Hauteskundeen emaitzak ikusita, Emmanuel Macronek Frantziako Asanblearako hauteskundeak aurreratu ditu, eta egoeraren gakoak azaldu dizkigu Erremundegik.

Kinka
Kinka

Ekofeminismoa(k) lurreratzen, bizitza egonkor eta iraunkor bat xede

Ekofeminismoak ditu hizpide Kinka podcastaren ale berriak, pluralean: Mirene Begiristain eta Marta Barba izan ditu solaskide, eta ekofeminismoaren beraren balioez, gaur egun aktualitate diren ingurumen auziez eta Euskal Herrian ekofeminismoaren itzulian sortu den sareaz hitz egin dute. Hiztegian, arbolizidioaz mintzatu dira Nagore Arin eta Oli Artola. Eta, aholkuen atalean, altzariak berrerabiltzeaz eta nork bere gustura atontzeaz hitz egin du Gorka Egiak.

New Yorkeko Munduak
New Yorkeko munduak

Delaunayren eguzkia

Arteak poza ematen dit. Asebetetzen nauen ekintza da artelanak ikustea, mendira joatea edo lagunekin biltzea bezain ekintza beharrezkoa. Denbora asko igarotzen badut arterik ikusi gabe, tristatu egiten naiz eta urduritu, bitxia da, baina arteak laguntzen dit bizitzan oreka bilatzen, eta adiskidetzen nau, gure espezie ankerrarekin.

Orain, aldi berria dator. Zure aldia. 2025erako 3.000 babesle berri behar ditugu iragana eta geroa orainaldian kontatzeko.