Ezer ez eta festa, hitzaz hitzez aritzeko podcasta. Hizkuntzari buruz ariko gara, oro har, eta, batzuetan, euskarari buruz zehazki. Ez gara gramatikaz ariko, ez dugu didaktikan jardungo: hizkuntzaren zoko-mokoetan begira ibiliko gara, betiere komunikatzeko eta bizitzeko tresna den aldetik, eta idazle batzuk bidelagun hartuko ditugu haien aipuen bitartez.
Zerk egiten du hasiera literario bat on? Gizonezko jenioak maisu dira eta emakumezkoak maistra? Hain gaiztoak al dira adjektiboak? Saretzen garenean, zer egiten gara: elkartu ala bereizi? Ez ote da ‘zintuzkedan’ euskarazko hitzik sexyenetako bat? Horiei eta galdera gehiagori ezin erantzunik ibiliko gara atal honetan.
Zarauzko Zirika elkarteak gonbidatuta lehen aldiz jendaurrean grabatutako saio berezia.
'Esatearen arintasun harrapaezina' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, 'Afalaurreko kontuak'.
Pentsatu ohi da hizkuntza idatzia zera dela: ahozko perfekzionatua. Baina ez ote da idatzia ahozkoaren isla hitsa? Ez ote ditu horregatik asmatu behar izan bere bide seinale partikularrak? Ahozkoak musika du, keinua, soinua. Baina soinua, egia da, haizeak darama…
Podcast batean bestela ezin, eta ahozkoari omenalditxoa egingo diogu denboraldiko azken atal honetan.
'Bat guztien, guztiak baten' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, Uxue Apaolaza Larrearen 'Akastasuna'.
Duela dozenaka urte, gizon inportante batek esan zuen kimika nuklearra ezin zela euskaraz irakatsi. Dozenaka urteren ondoren, zenbait gizon-emakume ez hain inportanteri txakur edo haur bihurtzeko gogoa pizten zaie tarteka, horrela sikiera batzuek euskaraz egingo dietelakoan.
Loturarik ez dago, itxuraz, egitate baten eta bestearen artean.
Ez da, bada, egongo…
Ahaleginez eta ahalezinez' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, Uxue Apaolaza Larrearen 'Ipuina eta zenbakia'.
Hiztun gehienak ez gara literatoak, baina metaforarik gabe mintzo denik inortxo ere ez dago. Metafora batzuk bizi-bizirik eta ageri-agerian daude; beste batzuk, berriz, ihartuak, ezkutatuak, fosilduak, trilobitea haitzean nola: ahoan darabiltzagula ez konturatzeraino.
Zenbaiti poesia darie, beste zenbaiti klixea, eta askori, arriskua ere bai. Zer gertatzen da, adibidez, gaixotasunez aritzeko gerra metaforak erabiltzen baditugu?
Andoni Tolosa ‘Morau’-ren kanta, Joan Manuel Serraten ‘Algo personal’ abestiaren bertsioa: ‘Tipo horiek ez ditut lagun-lagunak’.
Hitzen itzulpena: Maialen Berasategi Catalan.
Ez da eskrupulurik gabe dirua pilatzea: ekintzailetza da. Ez dira biktima zibilak: albo kalteak dira.
Hizkera du propagandak lanabesik zorrotzenetako bat: eufemismoak, hitz lizunduak, baraualdi bat behar izateraino maiztu eta higatu ditugun esapideak…
Gaur, ‘Ezer ez eta festa’, hizkera mertzenarioa mintzagai: ura bost aldiz garestiago saltzeko modua ematen duen makina ondo koipetu eta koipetsu hori.
Nola sartzen da hizkuntza baten mendeetako historia motrailu baten barruan?
Asmakizuna dirudi, baina ez du erantzun sinple edo tranpatirik ezkutatzen.
Beste galdera batekin hasiko gara, errazagoa, itxuran:
Saiatu al zara inoiz Korrika zer den azaltzen bizi izan ez duen norbaiti?
Lortu duzu? Benetan lortu?
Izenburu alternatiboak bilatzen hasita, hona saio honi legokiokeena: Talaiatik ikusten dena (eta bi). Prekarizazioa da nagusi han eta hemen. Talaia Feministak ere horretan egin du azpimarra bere azken txostenean: bizitzen garestitzean ez ezik, bai eta prekaritatearen dimentsio emozional eta politikoan ere. Eta, hain justu, greba orokor (eta feminista) baten bezperan ikusi du argia saio honek aurrenekoz: Euskal Herrirako gutxieneko soldata prapioa eskatu dute Hegoaldean, eta langa 1.500 euroan ezartzea. LABeko idazkari feminista Maddi Isasik eman dizkigu gakoak.
Greba Orokorra du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Euskal Herriko gehiengo sindikalak deitutako greba eguneko soinu kronika da hau, karrikan bildutako soinuekin, iritziekin eta sindikatuen mezuekin prestatutakoa. Atalaren bukaeran greba egunaren balorazioa egin dute Iker Aranburu eta Imanol Magro Eizmendi BERRIAko Ekonomia saileko kazetariek .
Bazterreko delian pasatzen dute droga.
Handik igarotzen naiz goizero.
Kanpoan zain taldetxo bat, gazteak, auzokoak.
Bertara iritsi naizenean, hantxe zeuden gaur ere.
Etorbideko aurreko espaloitik emakume bat hasi da agirika.
Gurditxo bat du eskuetan. Harekin egiten du oinez.
Taldeko gazte batek erantzun egin dio.
—Zer egiten duzu gaur ere hor? —esan dio emakumeak. —Ez zaitut ezagutzen. Alproja!
—Zu bezalakoa —mutilak—.
Zuk egin nauzu horrelakoa.
Oihuak gero eta handiagoak bilakatu dira.
Oinezkoak geratu egiten ziren begiratzera.
Semea alde batean, ama bestean.
Eta tartean etorbidea: autoak, kamioiak, anbulantziak.
Oihuak alde batetik bestera.
Bietako inork ez du kalea zeharkatu.
Ez dira inon elkartu.
Ama eta semea.
Euskara eskakizunen aurkako aktibistak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Argia aldizkariaren ikerketa lan batean jaso dutenez, talde antolatu bat ari da lan eskaintza publikoen aurkako helegiteak paratzen, hizkuntza eskakizunen harira bertan behera utz ditzaten. Zigor Olaberria Oleaga Argiako kazetariak sinatu ditu artikulu nagusiak, eta auziaren xehetasunak kontatu dizkigu.
Patxi Ezkiagaren sexu abusuen biktimak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Dagoeneko 26 emakumek salatu dute sexu abusuak egin zizkiela Donostiako La Salleko ikastetxean irakasle aritu zen garaian. Arartekoak bitartekaritza egin du biktimen eta La Salle kongregazioaren artean, baina bigarrenak uko egin dio biktimen erreparazio kolektiboari. Jakes Goikoetxea BERRIAko gizarte gaietako kazetariak auziari buruzko xehetasunak eman dizkigu.
