Musikaren murmurioa bizia da gurean, jario geldigaitza du, eta errota zaharretatik zein eihera berrietatik murmur batean dator, lehengo eta oraingo oihartzunez betea. Hots eta ahots horien bozgorailu izango da BADOK musika atariak eta Kulturaz kooperatibak elkarrekin ondutako Murmur podcasta.
‘Lurra ikutu barik’ diskoa plazaratu zuen Ruper Ordorikak iazko urte hondarrean. Mintzatu zaigu diskoak egindako bideaz, baina baita bere ibilbideaz ere; solastu da egungo musikaren norabideaz, eta bere kezkez eta zalantzez. Hitz egin du beti kantuaren alde, eta oroitu du gogominez bere anaia Jonan ere. Saio honekin agurtuko gara uda ostera arte. Udaldi eta musika on!
Ekainaren 27an, larunbatarekin, kontzertua emango du Arberatzen (Nafarroa Beherea), EHZ jaialdian, Niña Coyote eta Chico Tornado taldeak. Biko horretako bateria jotzaile Ursula Strong elkarrizketatu dugu, eta larunbateko zein igandeko euskal taldeen partaidetza aipatu dugu, talde bakoitzaren kantu banarekin.
MurMur saio berezia da honakoa, EHZ jaialdiaren egitaraua errepasatzeko baliatu baitugu. Lehen saio honetan ekainaren 26ko egitaraua errepasatuko dugu, euskal taldeei erreparatuz. Gainera, XAK (Paxkal Irigoien) musikaria eta Maiena Uharte antolakuntza taldeko kidea elkarrizketatu ditugu.
‘Egin ez dugun guztia’ diskoa plazaratu zuen Vibora laukoteak otsailean. Lan bortitza bezain ederra. Taldeko kide Jorge Gonzalez (baxua) eta Xabi Arratibel (gitarra, ahotsa) izan dira gurean, eta aritu dira edertasunaz, malenkoniaz, soinuaz eta beste.
IbonRg-k eta Enrique Hurtadok Jon Miranderen ‘Zakhur hil bati’ poema musikatu dute; kantu horretatik abiatuta entzungo ditugu Fran Lasuen, Izukaitz, Imanol Lartzabal eta Georges Moustaki eta beste zenbait ere. Baita ere, Kattalin eta Nenufarrak-en, Marte Lasarteren eta Katiuskak-en azken kantuak ere.
Talde berezia eta bakarra da Big Boy, unibertso propio bat bere horretan. ‘Animaliak’ 19 minutuko pieza eta ‘Hildako anonimoak’ diskoa plazaratu dituzte kolpe batean. Musikaz, umoreaz, haize sekzioen garrantziaz eta beste solastu gara haiekin.
Ibon Salaberriak, Keu Agirretxeak eta Joseba Irazokik jarri dute MurMur saioaren lehen puntua, euren azken lanetako kantu bana ekarri baitugu saiora; Baga-Biga kantu ikonikoaren hainbat bertsio harilkatu ditugu eta Triggeren berriena, Big Boy-ren itzulerako kantu bat zein Gailü eta Nakarrek elkarrekin ondutako pieza bat ere entzun ditugu… eta haien guztien murmurio-oihartzunak ere bai.
AEBetan zehar egindako bidaia bat dokumentu musikal bilakatu dute Lide Hernandok (Bele) eta Iñigo Etxarrik. New Yorken hasi eta Chicagora lehenik, eta handik New Orlensera gero. Hotelez hotel, bluesaren eta musika beltzaren beste hainbat aldaeraren altzora. ‘Lurpeko trenbidea’ diskoa ondu dute esperientzia horretatik abiatuta, ahots eta gitarra, bertsioz-bertsio.
Bitan banaturiko saioa da honakoa: grabitatearekin loturikoa izango da aurrena. Grabitateak nola hala lotzen gaitu musikak ere, balio izaten du grabitatearen pisuaz askatzeko ere. Grabitatearekin loturiko kantuak dituzu Gaurko ‘MurMur’ saioan. Bigarren zatian askeago aritu gara, eta entzungo ditugu Alguillo eta Alkimistak, Koska eta ODIK, besteak beste.
‘Leiho ondoan xori bat’ bigarren diskoa plazaratu berritan jaso dugu Xabier Badiola gitarra jotzaile eta kantu sortzailearen bisita. Aritu gara txoriez, letragintzaz, Nick Drakez, haurtzaroko lehen kantuez ez eta beste hainbat kontuz. Entzun eta egin murmur!
Mundua aldatu zuen atentatua
Dorre Bikien aurkako atentatua du hizpide Berriketan saioaren atal honek. 25 urte igaro dira Al-Qaedak lau hegazkin bahitu, eta haietako hiru New Yorkeko Dorre Bikien eta Pentagonoaren aurka zartatu zituztela. Laugarrena bidean erori zen, bidaiarien eta atentatugileen arteko liskarra piztu zenean. Datu ofizialen arabera 2.977 lagun hil ziren. Tamaina horretako gertakari batek mundu osoko erredakzioak aztoratu zituen, eta hiru kazetarik kontatu digute nola bizi izan zuten egun hura. Enrique Zaldua Times aldizkariko kazetaria zen orduan, Jose Mari Pastor Euskaldunon Egunkaria-ko Mundua saileko arduraduna eta Amagoia Mujika Tolaretxipi Euskaldunon Egunkaria-ko kazetaria –gaur egun BERRIAko zuzendaria da–.
Nepalgo eta Tibeteko uholdeen ondorioak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Iparralde Globalak igortzen du karbono dioxido gehien, eta Hegoalde Globalak jasaten ditu klima berotzearen ondorioz ugaritzen ari diren ezbeharren kalte handienak. Beraz, nork eman beharko luke ordaina? Iñaut Matauko Rada BERRIAko ingurumen gaietako kazetariak azaldu digu. Gainera, Eñaut Izagirre glaziologoak eman dizkigu uholdearen gakoak.
Hondarribiko alardea du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Aurten 30 urte bete dira 26 emakume Kale Nagusiko soto batetik ezustean atera eta alardean parte hartzen saiatu zirela. Indarka bota zituzten. Gaur egun oraindik ez da alarde parekide eta publikoa lortu, baina desfilean nabarmena da Jaizkibel konpainia parekidearen aldekotasuna. Aitzindariei omenaldia egin zieten atzo. Maite Asensio Lozano BERRIAko kazetaria alardean izan zen, eta han gertatutakoez gain, emakumeen parte hartzearen aldeko borrokaren historia kontatu digu.
1197. urteko egun buruzuri batek argitu du Iruñean. Nafarroako Erresumako buruzagi Antso VII.ak, Azkarra ere deitzen den horrek berak, kontu eta arreta handiz egindako lan bat jaso du jauregian: biblia bat da, bere enkarguz, beren-beregi eta espresuki egina. Pentsa liteke jauregiko tokirik zabalenean erakutsiko dutela, erran nahi baita jende gehien batzen den tokian, adibidez, egongela nagusian edo kapera gisa egokitutako areto batean. Ageri-agerian jarriko dute behintzat, bertan bizi den noble eta zerbitzari orok ikus dezan; baita bisitariek ere, jakina.
Ceutan gertatutakoa eta migrazioa ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Inbasioa, migrazio krisia, migratzaile oldea, erasoa... halako hitz hiperbolikoak erabiltzen ari dira gertakari horri buruz aritzeko, eta horrek gertakariari begiratzeko maneran eragiten du. Krisi bat dago Ceutan, bai, baina migrazio krisi bat da edo bestelakoa? Migrazio fluxu bat edo induzitutako zerbait? Afera geopolitiko bat da? Xabier Aierdi Urraza soziologian doktore eta Begirune fundazioko presidenteak eman dizkigu auzi honen inguruko gakoak.
Sator bat dago amaren baratzean. Lurra irauli eta ateratzen da inor zelatan ez duenean. Hori esan dit amak. Amaren sator hori izan dut gogoan uda partean. Konturatu bainaiz euskara sator baten modukoa dela.
