PSNk nahiago izan du Pedro Sanchez Espainiako gobernuburua ez estutu. 78ko Sanferminak Gogoan eta Martxoak 3 biktimen elkarteek mozio bat bultzatu dute Nafarroako Parlamentuan. Agiriak eskatzen zion Madrili 1976ko Gasteizko sarraskiaren eta 1978ko sanferminetako gertaera larrien erantzukizuna bere gain hartzeko, eta galdegiten zion gobernuburuari horri buruzko adierazpen ofizial bat egiteko. PSNk abstentzio bidez eragotzi egin du ekinaldia aurrera ateratzea.
Eusko Legebiltzarrean ere auzia eztabaidatu zen, eta azken emaitza antzekoa izan bazen ere, diferentzia ageriko batzuk izan zituen. Kasu hartan, mozioa EH Bilduk eta Sumarrek aurkeztu zuten, eta azken unean PSE-EEk EAJrekin hitzartu zuen osoko zuzenketa baten bidez mozioaren edukia aldatzea. Azken testuak ez zion erreferentziarik egin estatuaren ardura zuzenari. Aldiz, eskatu zion aitor zezala Gasteizko 1976ko sarraskian izan zuen «rola», eta gaitzets dezala «Arias Navarroren gobernuaren Polizia Armatuak izandako neurriz kanpoko jokabidea».
Nafarroako Parlamentuaren aritmetika politikoa bestelakoa da, eta kasu horretan EH Bildurekin eta Zurekin Nafarroarekin batera aurkeztu du testua Geroa Baik, EAJ partaide duen koalizioak. Haatik, hiru taldeen hemeretzi parlamentariak ez dira aski izan eskuineko oposizioko hogei ezezkoei aurre egiteko. Testuak hiru puntu zituen, eta guztietan abstenitu egin da PSN. Salbuespen bakarra egon da: UPNk azken puntuaren alde egin du, eta ondorioz hura bai onartu da. Bertan, Espainiako Gobernuari eta hari lotutako erakundeei eskatzen zaie «biktimen egiarako eskubidea aitortzeko urratsak egiten segitzeko».
Martxoaren 31n Nafarroako Parlamentuko Memoria eta Bizikidetza batzordean izan ziren 78ko Sanferminak Gogoan eta Martxoak 3ko elkarteetako ordezkariak. Bertan PSNk aurreratu zuen mozioari beste puntu bat gehituko ziola, baina gaurko eztabaidan beste bide bat hartu du. Mozioa ordezkatzeko hiru puntuko beste testu bat aurkeztu du. Hitz leunagoak erabiliz, testuak eskatzen zion Madrili «1978ko sanferminen gertaeren erantzukizuna aitortzeko bidetik jarraitzeko». Era berean, biktimen aitortzan orain arte egin diren urratsak balioetsi eta bide horretan jarraitzera premiatzen du Espainiako Gobernua.
PSNren azalpena
Sozialistek aurkeztutako testu hori ez da bozkatu, eta ziurrenik euren posizioa indartzeko modu bat izan da. Izan ere, testuak ez zuen aipatzen ezer ETAren indarkeriari buruz. Aitzitik, bere mintzaldian, PSNko Javier Lekunberrik azaldu du EH Bilduk, Geroa Baik eta Zurekin Nafarroak proposatutako testuan faltan bota duela garai hartako «indarkeria guztiei buruzko aipamena». Lekunberriren hitzetan, «estatuko aparatu faxisten kasuan ez ziren egileak topatu, baina ETAren atentatuen heren bat ez da argitu». Bere irudiko, indarkeria bidegabe guztiak aitortu behar dira, «aitzakiarik eta epelkeriarik gabe».
Gonbidatuen harmailetan ziren 78ko Sanferminak Gogoan taldeko ordezkari batzuk. EH Bilduko Irati Jimenezek Lekunberriri gogorarazi dio haiek eskertuko luketela aurretik euren testuaren edukia ezagutu izan balute. Bere irudiko, PSNk testuari «eduki politikoa kendu» nahi izan dio.
Mozioa defenditzerako orduan, EH Bilduk gogora ekarri du nazioartean antzeko ekinaldiak egin direla: duela bi urte, Ipar Irlandako Gobernuak barkamena eskatu zien bertako biztanleei 1970eko hamarkadako indarkeriagatik; edo, Alemaniak iaz Gernikako 1937ko bonbardaketan izan zuen ardura onartu zuen. «Zergatik Espainiako Gobernuak ez du gauza bera egiten?». Geroa Baiko Mikel Asiainen esanetan, 48 urte eta gero, egoerak berdin jarraitzen du ez delako inor auziperatu.
UPNko Isabel Olaberen arabera, 1978koa «estatuak antolatutako krimena izan bazen, hori epai batek ebatzi behar du». Gaineratu du auzia argitzeko garrantzitsua litzatekeela agiri ofizialak desklasifikatzea. Dena den, kritikatu du mozio hori EH Bilduk bultzatzea. «Estatuari erantzukizun zuzena aitortzeko exijitzen dio, baina saihestu egiten du ETAren argitu gabeko atentatuen inguruko auzia».
Polemika apur bat egon da. Voxeko Emilio Jimenezek hainbat aldiz iraindu ditu mozioaren bultzatzaileak, eta gaineratu du Adolfo Araizek ez lukeela parlamentuan egon behar. EH Bilduko Laura Aznalek, parlamentuko araudia aipatuz, Jimenezi kargu hartzeko eskatu dio Maite Esporrin mahaiko presidenteordeari.
Kongresuan auzia aztertu dute
Atzo arratsaldean, 78ko Sanferminak Gogoan eta Martxoak 3 elkarteak Espainiako Kongresuko sei alderdirekin bildu ziren: EH Bildu, EAJ, Sumar, BNG, ERC eta Podemos. Sabino Cuadraren arabera, taldeek legez besteko proposamen bat aurkezteko asmoa adierazi zuten, eta ondorioz, gaia aztergai izango da etorkizunean Kongresuan. Ontzat jo du bilkuraren emaitza. Dena den, onartu du uneotan egoera politikoki oso nahasia dela Espainian.
