Podcastak

Europan piztu diren protestak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Lizeoko ikasleen protesta handien eta Frantziako Poliziaren oldarraldi bortitzen ondotik, protesta erraldoiak eta istilu larriak izan dira Frantzian. Bizimodu duin baten alde saldoan atera dira karriketara. Ez han bakarrik; antzeko suak Europa osoan pizten ari dira, protesta handiak egiten ari baitira Albanian, Italian, Belgikan, Portugalen eta Espainian. Gazteak karrikara atera dira, eta mobilizazio horiei buruz aritu zaizkigu Leire Casamajou Elkegarai eta Aitor Garmendia Etxeberria BERRIAko kazetariak.

Arbasoren baten etxean topatu duzu, egongelako arasategi beiradunaren goiko apalean: altxor bat erakusgai. Edo agian kaxa batean gordeta zegoen, oihal baten babesean. Edo agian ez zaude arbasoenean —zure odolekoek ez zuten inoiz ezagutu halako luxurik—; agian lanera etorri zara 150 m2-ko apartamentu honetara, zeinetan bizi izan baitziren lanerako deitu dizunaren amona eta aitona, eta ondoren hil, eta zeinetan, zuk egin beharreko guztiak egin eta gero, jatorrizko etxebizitzaren oskola bakarrik utzita, biziko baitira lanerako deitu dizuna, bere bikotekidea eta beren hiru umeak. 

Museoen deskolonizazioa du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Europan eztabaida irekita dagoen arren, museo asko uzkur agertzen dira kolonialismoaren bidez eskuratutako obrak eta piezak itzultzerako orduan, baita haien obrak testuinguruan jartzeko tenorean ere. Beste maila batean bada ere, Euskal Herrian badago zer hausnartua museoak deskolonizatzeko prozesuari buruz. Xalbat Alzugarai Etxeberri BERRIAko kultur kazetariak eman dizkigu gaiaren inguruko azalpenak.

Loti ederrak esaten zaie zientzian aspaldian idatzi eta ahaztuta geratu ziren artikuluei, bat-batean norbaitek berreskuratu eta teoria berri bat sortzeko balio dutenean. Zein edo zeinek ideia bat izan zuen, ez zitzaion kasurik egin, eta urteak geroago beste zientzialari batek ideia hura aurkitu, baieztatu eta handitu egiten du.

Loti ederrak izeneko liburua aurkeztu zuen David Byrne musikariak Riverside Church elizan. Leku ezaguna da eskubide zibilen historian. Han hitz egin zuen Martin Luther Kingek Vietnamgo gerraren aurka. Duela gutxi Bernie Sanders entzutera ere bertara joan ginen.

Une batean ahaztuak edo baztertuak izan diren ideia eta pertsonei buruz hitz egin zuen Byrnek, urte asko geroago haien balioa aitortu zaien horiei buruz.

Erromatarren zementuaz aritu zen, haren formula mendeetan ahaztuta egon ondoren gaur egun berriro ikertzen ari baitira. Botticelliz ere bai: ospetsua izan zen bere garaian, gero bazterrean geratu zen luzaroan, eta mende batzuk geroago berreskuratu zuten. Lynn Margulis zientzialariaz hitz egin zuen, zelulen arteko sinbiosiari buruzko haren ideiez. Zero zenbakiaz. Eta, azkenik, klitoriaz.

Byrneren ustez, modernitateak itsutu egin gaitzake. Iraganean ere egon daitezke erantzunak. Datuen obsesioaren garaian, informazio gutxiago izatea ere lagungarria izan daiteke. Pentsamendu metaforikoa aldarrikatu zuen, zentzuzkotzat jotzen den horretatik aldentzea, ikonoklastei erreparatzea: gazteei, baztertuei, sistematik kanpo daudenei.

Eta esparru bakarrean ez ixtea. Gauza asko gustuko izatea. Espezialista hutsa ez izatea.

Horiek denak entzun genizkion Byrneri eskubide zibilen elizan.

Baina ez zuen politikaz hitz egin.

Non ote dago gure mundua lasaituko duen loti ederra, etorkizun hobe bat eskainiko diguna?

Lo dago.

Itzar dezagun.

Nobel sarietako diskriminazioa du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Aurten zientzietako sari guziak gizonei eman dizkiete, baina hau ez da salbuespena. 1901ean saria banatzen hasi zirenetik, 26 emakume zientzialarik baino ez dute jaso Nobel saria. Gizonen artean, gainera, gehien-gehienak iparralde globalekoak izaten dira. Diskriminazio horren inguruan aritu gara Ana Galarraga Aiestaran Elhuyarreko zientzia komunikatzaile eta BERRIAko kolaboratzailearekin. Horretaz gainera, zientziaren eremuan emakumeek bizi duten diskriminazioaz aritu zaigu Haize Oiartzabal Aizpuru BERRIAko zientzia gaietako kazetaria.

Prefeturak euskararen aurka egindako erasoak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Simon Fetet Pirinio Atlantikoetako Prefetak Frantziako Konstituzioaren 2. artikulua baliatu du herriko etxeek euskarari buruz hartutako erabakien aurka egiteko. Batetik, zenbait herriko etxek euskararen aitortza ofiziala egin dutea eta prefetak horiei buru egin die; bestetik, euskara normalizatzeko neurri batzuen aurka ere egin du. Frantziako Konstituzioaren 2. artikuluak dituen ondorioez aritu gara Ekhi Erremundegi Beloki BERRIAko kazetariarekin.
Atal hau aurrekoarekin lotuta dago: Dena alda dezakeen esaldia