Kaledonia Berriak independentzia lortzeko hiru erreferendum egin dit: 2018, 2020 eta 2021. Ezezkoa atera da, baina azken erreferendumak zalantza asko sortu ditu.
Euskal Herriko Bertso Txapelketa hasi da, eta gai horri eskainiko diogu URUBIA podcastaren hirugarren denboraldiko lehen atala. Hala da, hirugarren urtea dugu jadanik Urubia podcastean. Aurtengo bidea abiatzeko, beraz, bertsoari lotuko gatzaizkio.
Mundua erretzen ari da. Izan dira suteak Euskal Herrian, baita Frantzian eta Espainian ere. Leku batzuetan, hamarka mila hektarea erre dira, ehunka mila jende ebakuatu, hamarnaka etxebizitza erre... Euririk ez du aski egiten, bazterrak idortzen dira, eta naturak su hartzen du. Egin dezagun puntua!
Baionako auzitegiak haurren kontrako sexu indarkeriako 500 bat kasu zituen dilindan, eta gaur arte izan du aztertzeko. 500 afera dilindan, hala da, bai; eta Frantzian, 70.000 ziren, horiek denak ere gaurko aztertzekoak. Nondik datorren agindua? Frantziako Barne ministeriotik, Lyhannaren aferaren harira.
Poliziaren zenbait oldarraldi abiapuntu hartuta, Euskal Herriko mugimendu militanteak errepresioaren gorakada salatu du. Azken asteetako giro politikoa aztertu dute 'Urubia' bideopodcastean.
Ipar Euskal Herriko 158 herriak biltzen dituen Euskal Hirigune Elkargoko presidente berria euskalduna eta abertzalea da: Alain Iriart du izena.
Entzun dukezue Ameriketako Estatu Batuetako lehendakari Donald Trump muga-zergak ezartzen eta igotzen ari dela azkenaldian. Azter dezagun zer gertatzen ari den, eta nola kau hori munduak duen tentsio ekonomiko eta politikoaren isla den.
Igandean iraganen da herriko bozen lehen itzulia Ipar Euskal Herrian. Jokatzen diren gaiak anitz dira, eta batzuk aipatuko ditugu URUBIA podcastaren atal honetan, baita zenbait eragilek plantan ezarritako tresnak ere, gauzak hobeki ulertze aldera.
Frankismoaren 50. urteurrena izan dute hizpide Urubia podcastaren atal honetan.
Marieneko laborantza lurren auziaz aritu dira URUBIA podcastaren bigarren denboraldiko lehen atalean. Bouygues higiezin promotoreak 100 bat etxebizitza eraikitzeko xedea du Kanboko (Lapurdi) lur horietan, baina proiektuaren kontrako eragileek laborantza lurren sakrifikazioa eta artifizializazioa salatzen dute 2018tik geroztik. Urteak aitzina, hainbat auzibide izan dira, dela hirigintza planaren berrikuspenari begira, edo militanteen zenbait ekintza eta atxiloketen harira.
Iraileko lau igandez pieza bana argitaratuta mihia zorrotz bezain zintzo astindu du elkarrizketan, bere kantuetan egin ohi duen modura. Flamenkoaren eta raparen arteko loturez, klase ikuspegiaz eta prekarietateaz, zintzotasun artistikoaz eta beste aritu da.
Espainiako Gorteetarako hauteskundeak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Koalizioak osatzeko epea bukatuta, alderdi gehienek haien hautagaiak eta mezu nagusiak aurkeztu dituzte Hego Euskal Herrian. Azaroaren 29an izanen dira hauteskundeak, eta Iosu Alberdi BERRIAko Politika saileko koordinatzaileak alderdien egoera aztertu du gaurko atalean.
Europan piztu diren protestak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Lizeoko ikasleen protesta handien eta Frantziako Poliziaren oldarraldi bortitzen ondotik, protesta erraldoiak eta istilu larriak izan dira Frantzian. Bizimodu duin baten alde saldoan atera dira karriketara. Ez han bakarrik; antzeko suak Europa osoan pizten ari dira, protesta handiak egiten ari baitira Albanian, Italian, Belgikan, Portugalen eta Espainian. Gazteak karrikara atera dira, eta mobilizazio horiei buruz aritu zaizkigu Leire Casamajou Elkegarai eta Aitor Garmendia Etxeberria BERRIAko kazetariak.
Arbasoren baten etxean topatu duzu, egongelako arasategi beiradunaren goiko apalean: altxor bat erakusgai. Edo agian kaxa batean gordeta zegoen, oihal baten babesean. Edo agian ez zaude arbasoenean —zure odolekoek ez zuten inoiz ezagutu halako luxurik—; agian lanera etorri zara 150 m2-ko apartamentu honetara, zeinetan bizi izan baitziren lanerako deitu dizunaren amona eta aitona, eta ondoren hil, eta zeinetan, zuk egin beharreko guztiak egin eta gero, jatorrizko etxebizitzaren oskola bakarrik utzita, biziko baitira lanerako deitu dizuna, bere bikotekidea eta beren hiru umeak.
Museoen deskolonizazioa du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Europan eztabaida irekita dagoen arren, museo asko uzkur agertzen dira kolonialismoaren bidez eskuratutako obrak eta piezak itzultzerako orduan, baita haien obrak testuinguruan jartzeko tenorean ere. Beste maila batean bada ere, Euskal Herrian badago zer hausnartua museoak deskolonizatzeko prozesuari buruz. Xalbat Alzugarai Etxeberri BERRIAko kultur kazetariak eman dizkigu gaiaren inguruko azalpenak.
Loti ederrak esaten zaie zientzian aspaldian idatzi eta ahaztuta geratu ziren artikuluei, bat-batean norbaitek berreskuratu eta teoria berri bat sortzeko balio dutenean. Zein edo zeinek ideia bat izan zuen, ez zitzaion kasurik egin, eta urteak geroago beste zientzialari batek ideia hura aurkitu, baieztatu eta handitu egiten du.
Loti ederrak izeneko liburua aurkeztu zuen David Byrne musikariak Riverside Church elizan. Leku ezaguna da eskubide zibilen historian. Han hitz egin zuen Martin Luther Kingek Vietnamgo gerraren aurka. Duela gutxi Bernie Sanders entzutera ere bertara joan ginen.
Une batean ahaztuak edo baztertuak izan diren ideia eta pertsonei buruz hitz egin zuen Byrnek, urte asko geroago haien balioa aitortu zaien horiei buruz.
Erromatarren zementuaz aritu zen, haren formula mendeetan ahaztuta egon ondoren gaur egun berriro ikertzen ari baitira. Botticelliz ere bai: ospetsua izan zen bere garaian, gero bazterrean geratu zen luzaroan, eta mende batzuk geroago berreskuratu zuten. Lynn Margulis zientzialariaz hitz egin zuen, zelulen arteko sinbiosiari buruzko haren ideiez. Zero zenbakiaz. Eta, azkenik, klitoriaz.
Byrneren ustez, modernitateak itsutu egin gaitzake. Iraganean ere egon daitezke erantzunak. Datuen obsesioaren garaian, informazio gutxiago izatea ere lagungarria izan daiteke. Pentsamendu metaforikoa aldarrikatu zuen, zentzuzkotzat jotzen den horretatik aldentzea, ikonoklastei erreparatzea: gazteei, baztertuei, sistematik kanpo daudenei.
Eta esparru bakarrean ez ixtea. Gauza asko gustuko izatea. Espezialista hutsa ez izatea.
Horiek denak entzun genizkion Byrneri eskubide zibilen elizan.
Baina ez zuen politikaz hitz egin.
Non ote dago gure mundua lasaituko duen loti ederra, etorkizun hobe bat eskainiko diguna?
Lo dago.
Itzar dezagun.
