Uztailaren 17an, Espainiako Gobernuak Eusko Jaurlaritzako negoziazio taldeari Gizarte Segurantzaren eta interes orokorreko portuen transferentzien inguruko azken proposamenak igorri zizkion, baina agiri horiek ez dira izan Imanol Pradales buru duen gobernuaren gustukoak. Egun batzuk lehenago Jaurlaritzako lehendakariak berak ohartarazi zuen ez zela Pedro Sanchezekin Madrilen egitekoa den bilerara joango, ez badago aurretik «benetako eduki politikoa» duen akordio bat. Hala, Espainiako eta Eusko Jaurlaritzako gobernuburuen arteko Aldebiko Batzordea kolokan dago, eta gobernu biak erlojuaren aurka ari dira batzar horrek aurrera egin dezan, uztailean ez bada, abuztuan.
Mahai gainean eduki hauek daude: Fogasaren ingurukoa, Pasaiako Portuarena eta Gizarte Segurantzari lotutako eskumen batzuena. Azken eskuduntza horri lotutako edukien sorta baten transferentziari lokarria kendu, eta azkenean gauzatu zuten gobernu biek orain urtebete. Orain, mutuei buruz ari dira, familien prestazio kontributiboei buruz eta aldi baterako desgaitasunei buruz.
Esan beharrik ez dago: EAJren eta PSOEren artean tentsio gora doa. Alderdi bi horiek 2023an egindako akordioak jasotzen du Gernikako Estatutua osorik beteko zela 2025. urtea amaitu aurretik. Pedro Sanchez Espainiako presidente izendatzeko akordioa izan zen hura, baina aurreko legegintzaldian ere, Espainiako sozialistek ez zuten bete antzeko itun bat jeltzaleekin, eta bigarrenez urratzen ari dira Gernikako Estatutuaren eskuduntza guztiak Euskal Herrira ekartzeko akordioa.
Haserrea bai, haustura ez
Azken hilabeteetan, EAJko EBBko presidente Aitor Esteban gogor aritu da Sanchezen gobernuaren aurkako kritikan. dibidez, esana du EAJ ez dela «besoak gurutzatuta» geratuko transferentzien auzia konpontzen ez bada. Legealdia amaitutzat emateko ere eskatu dio Sanchezi, PSOEren barruan azaleratu diren ustelkeria auzien harira; Espainiako gobernuburuak hauteskundeetara lehenbailehen deitu dezala nahi du EAJk, baina orain arte ez du eragin Sanchezen gobernua amaitzea, kasurako, PPren eta Voxen zentsura mozio bati bide emanez.
Aurtengo ekainekoak izan dira Jaurlaritzak jaso dituen azken transferentziak, nekazaritza alorreko aseguruekin eta trafikoarekin lotutakoak. Edonola ere, gobernu bien lantaldeak negoziazio betean dira egunotan, eta uztailean biltzen ez badira, ezin da baztertu abuztuan egitea Sanchezen eta Pradalesen enkontrua. Horretarako, gutxienez akordiorako oinarri bat egon beharko luke Gizarte Segurantzaren eta interes orokorreko portuen transferentzien inguruan.
Torres bera eta Maria Ubarretxena Jaurlaritzako eleduna elkarlanean ari dira egunotan, Madrilgo gobernuari transferentzien inguruko beste proposamen bat aurkezteko.
Gaur bertan, Jaurlaritzako lehendakariorde Mikel Torresek onartu du negoziazioa «oso konplexua» izaten ari dela. Dena den, Gasteizko gobernuaren alde sozialistaren agintariak ziurtatu du «borondate politikoa» badela Madrilen. Esplikatu du legealdia «zaila» izaten ari dela Sanchezen gobernuarentzat, ez doala «espero zen bidetik», eta horrek ere baduela «eragina transferentzien negoziazioan».
Torres bera eta Maria Ubarretxena Jaurlaritzako eleduna elkarlanean ari dira egunotan, Madrili transferentzien inguruko beste proposamen bat aurkezteko. Hau da, Jaurlaritzako bazkideek, EAJk eta PSE-EEk, adostuko lukete lehenik Pasaiako portuaren inguruko edukia nola kudeatu nahi duten, esaterako, eta, ondoren, Madrilera eramango lukete.
Helburua da Sanchezen eta Pradalesen arteko goi bilerari bide ematea eta gobernu bien arteko haustura baten isla galaraztea, baina xede horrek konpromiso argien oinarria behar du aurrena. EAJ ez baitago bete gabeko promesa gehiago onartzeko tenorean, Espainiako Gobernuak eurekin sinatutako transferentzien akordioa birritan urratu ondoren. Pradalesek berak aurtengo urtarrilean azaldu zuen zenbatekoa den jeltzaleen haserrea Espainiako Gobernuarekin, ikusi ondoren Sanchezen gobernuak ez zuela garaiz beteko alderdi bien arteko akordioa. «Gernikako Estatutua ez da alda daitekeen txanpon bat, ezta bizirik irauteko baliabide bat ere», esan zuen lehendakariak.
