Apirilera arteko luzapena emanez itxi zuen Eusko Jaurlaritzako lehendakariak joan den urtarrilean Espainiako Gobernuarekin izandako aurrez aurrekoa, Gernikako Estatutua osatzeko falta ziren eskumenak direla eta. Imanol Pradalesek erabaki zuen azterketa eguna beste bi hilabetez atzeratzea, Pedro Sanchezek autogobernuan sakontzeko borondaterik ba ote duen neurtzeko. Bada, datorren ostiralean ikusiko da hori, bi gobernuburuek Madrilen egingo duten aldebiko batzordearen bileran. Eskumenen transferentzia gehiago ixtea izango dute helburu, baina baita Ekialde Hurbileko gerraren ondorioei aurre egiteko neurriak adostea ere, gaurkotasunak hala behartuta.
Bi agintariak zazpigarren aldiz bilduko dira aurrez aurre. Azkenekoz, urtarrilaren hondarrean bildu ziren, Madrilen, Moncloa jauregian orduan ere, eta hitzartu zuten Aste Santua baino lehen egitea Lankidetza Iraunkorrerako Aldebiko Batzordearen bilera. Bi gobernuek sei hilabetean behin egin ohi duten batzarra da; ez da, teorian, eskumenei buruzko itunak egiteko mahaia —Transferentzien Batzorde Mistoa dago horretarako—, Maria Ubarretxena Eusko Jaurlaritzaren bozeramaile eta Autogobernu sailburuak gogorarazi duenez, baina balio du jarrerak hurbiltzeko eta negoziazio mahaian landuko diren gaietan sakontzeko.
Bada, horixe egiten ahaleginduko dira Pradales eta Sanchez ostiralean. Esaterako, EAEko hiru aireportuak bi administrazioen artean kudeatzeko akordioa ixten saiatuko dira. Izan ere, Ubarretxenak adierazi du joan den astean bi aldeek akordioaren aurreko bat egin bazuten ere, testua oraindik ez dagoela amaituta. Eusko Jaurlaritzak «ahotsa» eta «erabakitzeko eskubidea» nahi ditu Forondako (Araba), Hondarribiko (Gipuzkoa) eta Loiuko (Bizkaia) aireportuen kudeaketan, baina ikusteko dago Madrilek hori bermatuko ote duen, eta hala egiten badu, nola bermatuko duen.
Bi gobernuek hitzartu zuten organo bat sortzea, aldebiko batzorde berri bat, hiru aireportuetan «elkarrekin lan egiteko, koordinatzeko eta kudeaketarako tresna gisa». Baina ikusteko dago organo horrek zein forma izango duen, ez baitago argi zer eginkizun izango duen eta zer eragin esparru. AENA Espainiako aireportuen kudeaketaz arduratzen den sozietatearen arabera, organo horrek izaera «aholku-emailea» izango du, «ez erabakitzailea». AENA presio egiten ari da Jaurlaritzaren nahia oztopatu eta egungo ereduari eusteko.
Aireportuena da aldebiko batzordea elkartu aurretik itxi beharreko eskumenetako bat, Pradalesek jarritako baldintzen arabera. Bestea migrazioaren eta segurtasunarena da. Jaurlaritzak migrazioaren alorreko «eskumen politiko propioak» nahi ditu etorkizuneko erronkei aurre egiteko. Besteak beste, EAE «iparraldeko muga» izendatzea nahi du, baliabide gehiago lortu nahian Gipuzkoa eta Lapurdi arteko muga igarotzen duten migratzaileei arreta emateko. Segurtasunari dagokionez, berriz, Ertzaintzak atzerritarrak kanporatzeko prozeduretan parte hartzeko aukera izatea nahi du.
Akordioa itxita daukate dagoeneko, aldiz, ICOren bitartez enpresa txiki eta ertainei laguntzak emateko eskumenari dagokionez, baita EAE Unesco eta Munduko Turismo Erakundeko kide izateari dagokionez ere. Ordea, ez da akordiorik espero Gizarte Segurantzaren erregimen ekonomikoari buruz. Gernikako Estatutua osatzeko falta diren eskumenetan korapilatsuena da, eta jarrerak urrun daude oraindik.
Gerra hizpide nagusi
Edonola ere, Jaurlaritzak beste gai batzuk ere jarriko dizkio Sanchezi mahai gainean. Are, Ubarretxenak aditzera eman duenez, Irango gerraren ondorioz piztutako krisiari aurre egiteko neurriak izango dira bilerako hizpide nagusietako bat. Izan ere, sailburuak aitortu du Jaurlaritzak «kezkaz» bizi duela egoera: «Asko kezkatzen gaitu bizi dugun egoera geopolitikoak, ez dakigulako noiz arte iraungo duen, eta ikusten ari garelako gure enpresak eta gure familiak kaltetzen ari dela. Beraz, guretzako lehentasuna izango da hori».
Sanchezen gobernuak jada lehen neurri sorta bat onartu bazuen ere, lehendakariak gehiago nahi ditu. Horietako batzuk gutun bidez bidali zizkion Sanchezi, dekalogo batean jasota, baina aurrez aurre eskatuko dizkio orain. Izan ere, Jaurlaritzaren bozeramaileak gogora ekarri du Pradalesek foro bat martxan jarri zezala eskatu ziola Espainiako Gobernuko presidenteari, neurriez eztabaidatzeko, baina egin ez zenez, azpimarratu du proposamenak ostiralean eramango dizkiola.
Horrez gain, medikuen grebari irtenbide bat emateko proposamenak ere egingo dizkio. Ubarretxenak ohartarazi du medikuak hilabetero egiten ari diren lanuzteak Osakidetzan «eragin nabarmena» izaten ari direla, eta erantsi du kezka «areagotzen» ari zaiela egoerak bere horretan dirauelako eta, oraingoz bederen, Espainiako Osasun ministroak ez diolako konponbiderik eman. «Ez Ministerioa, ez ministroa ez dira grebari erantzun bat emateko gai; ez diote konponbiderik ematen grebaren arazoari, eta soluzio bat behar dute ahalik eta azkarren».
