Entzun dukezue Ameriketako Estatu Batuetako lehendakari Donald Trump muga-zergak ezartzen eta igotzen ari dela azkenaldian. Azter dezagun zer gertatzen ari den, eta nola kau hori munduak duen tentsio ekonomiko eta politikoaren isla den.

Alain Iriarten izendapena du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Bera hautatu dute Euskal Hirigune Elkargoko lehendakari, eta lehenbiziko aldiz ezkerreko abertzale euskaldun batek gidatuko du erakunde hori. 2017an sortu zutenetik Jean Renne Etxegarai Baionako auzapeza izan da elkargoko lehendakaria. Iriarten ibilbide politikoaz, bere hautaketaz eta Euskal Hirigune Elkargoan izanen dituen erronkez aritu gara Ekhi Erremundegi Beloki BERRIAko politika saileko kazetariarekin.

Bazen behin Verus izeneko gizon bat. Gaur egun Hazparne herria dagoen eremuan bizi zen, duela bi mila urte hurbil. Nongoa ote zen Verus? Nor zituen gurasoak? Ba ote zuen seme-alabarik? Dakiguna da bazela norbait, gaur egun Hazparne herria dagoen eremu horretan, hobeki erran, pagus horretan.

Zer da pagus bat? Pagoak dauden eremu bat? Pagadi bat, alegia? Edo pagoa bera? Ez, entzule, ez. Ez gaitezen sasi-etimologian eror. Pagoa, latineko fagus-etik datorkigu. Zer da, beraz, pagus bat? Itxura guztien arabera, «lotu» aditzarekin du lotura, «lurrean metatutako muga» edo horrelako zerbait erran nahi bide du. Hitz horretatik eratorria da frantsesezko pays edo espainolezko país.

Ostiralean etxean egon ginen, elkarrekin, Artemis ontziaren itzulera ikusten. Seme-alabak ere bai, NASAko irudiei begira. Egia esan, mundu guztia zegoen hari begira, duela mende erdi bezala. Katia Etxezarreta astronautaren hitzak etorri zitzaizkidan gogora. Euskal jatorriko ingeniari mexikar gazteak zortzi urte zituela igaro zuen muga. Ez zekien ingelesez, eta hasieran zailtasun handiak izan zituen eskolan. Gero, ingeniaritza ikasi eta NASAra iritsi zen.

Segoviako ihesa du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Duela 50 urte 29 presok Segoviako kartzelatik ihes egitea lortu zuten, baina soilik lauk zeharkatu zuten muga. Guardia Zibilak 24 iheslari atxilotu zituen eta Oriol Sole hil. Gertakari horrek amnistiaren aldeko borroka hauspotu zuen. Josu Ibargutxik eta Enrique Gesalagak ihesean parte hartu zuten, eta gertatutako guzia kontatu egin digute.

Hurbildu pitxarra zugana, lasai, etxean bazeunde bezala, hartu horko edalontzietatik bat. Badakizu? Historiaren tabernan ardo mingotsa edaten dute batzuek, beste batzuentzat ereserkia da ‘vinu, cantares y amor”. Manex Agirre bertsolariak kantatu zuen behin ‘deabru zintzo baten miazkada’ dela ardoa. Milia Lasturkoak galdetzen digu ‘zer ete da andra erdiaren zauria? Sagar errea, eta ardo gorria’. Jokin Zaitegiren ustez ‘ardo zarren zilar aparra dario’ artzainari. Gaizka Amondarainentzat ‘ardotan afalduko zuen bere zorigaitza gaur ere’ bakardadeak bizitako agureak. Mahatsaren zuku hartzituak aisa egin eta desegin du gurean, nahi beste. Horregatik gure mendekua da alondegi zirenak eraitsi edo, are okerrago dena, arte bezatuaren tenplu bilakatzea.