New Yorkeko Munduak
New Yorkeko munduak

Frankfurten

2023ko azaroaren 17a

Kafea hartzera eraman naute argitaletxekoek Frankfurtera iritsi berri. Kexu ziren, literaturak ez du ia tokirik egunkarietan. Kritikarik ia ez. Orain Alemanian saltzen duena nobela erromantikoa omen da. Hiru astetan idatzitako liburuek milaka ale saltzen dituzte. Urtean hiru-lau nobela argitaratu ahal ditu egile bakar batek. “Nik nobela bakoitzarekin gutxienez hiru urte pasatzen ditut gero horien hamarrena saltzeko”, esan diet. Barre egin dugu. Alboko emakumea etorri zaigu. Esan digu ez egiteko barrerik, barre-algarekin ezin duela egunkaria irakurri. Harritu nau emakumea gure barreak molestatzeak, estonatu esatera ausartzeak. 

Atal gehiago
New Yorkeko Munduak

Irakurketako lagun ezkutuak

2026ko urtarrilaren 19a

Gailuak eta burua betetzen dizkiguten hainbeste berri txarren artean, hona hemen bat ona. The New York Times-ek inkesta bat egin zuen galdetuz zertan hobetu zitekeen hiria. Erantzuna harrigarria izan da. Ez da izan segurtasun gehiago nahi dela, edo kaleak garbiagoak izatea. Erantzuna izan da: liburutegiak eta parkeak hobetzea. Diru gehiago jartzea horietan.

00:00:00 00:00:00
New Yorkeko Munduak

Gabonetako arbolen usaina

2026ko urtarrilaren 12a

Benetako arbola bat nahi zuen semeak, New Yorken Quebeceko baserritarrek kalean saltzen duten horietakoa. Esaten zidan plastikozko baten karbono arrastoa handiagoa dela, eta hobe dela berariaz hazitako bat, gero konposta egingo dena.

00:00:00 00:00:00
New Yorkeko Munduak

Besteen gabonak

2025eko abenduaren 22a

Gabonetako giroa nabari da aireportuan: argiak, apainketa, Santa Claus eta bastoi erraldoiak. Musika ere Gabonetakoa da, kanta alaiak, familiako hitzorduak iragarriz. Beteta dago aireportua, eta ilara luzeak daude kontroletik pasatzeko. Pantailak dio 45 minutu egon beharko dugula zain. Urratsez urrats, lerroari jarraiki, bira eta berriro ilarara. Jendea nekatuta eta urduri dago, kontrola pasatzeko grinarekin.

 

00:00:00 00:00:00
New Yorkeko Munduak

Julliardeko kantariak

2025eko abenduaren 15a

Juilliard da New Yorkeko musika eskolarik prestigiotsuena. Zaila da bertan sartzea, eta mundu osoko ikasleen guraria da han ikastea. Alabaren lagunik onenaren aitak bertan egiten du lan, opera kantarien irakaslea da, eta gonbidatu egin gaitu Gabon aurreko ikuskizunera.

00:00:00 00:00:00
New Yorkeko Munduak

Thomas Pynchon dabil solte

2025eko abenduaren 8a

Thomas Pynchon izango da, Don DeLillo eta Stephen Kingekin batera, AEBko literaturan idazlerik ikonikoena. Nobela postmodernoaren asmatzaileetako bat, are ikonikoago bihurtzen du haren irudi publikorik ia egon ez izana. Gaztetako hiru-lau argazki kenduta ez dago haren irudi gehiagorik. Inork ez daki zer itxura izango duen orain.

00:00:00 00:00:00
New Yorkeko Munduak

Hori da Patti Smith

2025eko abenduaren 1a

Beacon antzokira hurbildu gara Patti Smithen Horses diskoaren 50. urteurreneko ekitaldira.

Horses da Smithen ibilbideko lanik bereziena, Van Morrisonen “Gloria” haren bertsio indartsua jasotzen duena. Eszenatokian diskoa grabatu zuten musikari berak zeuden: Smith bera, gitarra jotzailea eta bateria jotzailea. Gainontzeko biak, hilda.

00:00:00 00:00:00
New Yorkeko Munduak

Dilistak eta txanpaina

2025eko azaroaren 24a

Aurreko astean kontatu zuen familiako taldean izeko Maitederrek. 1975eko azaroaren 20an, Francoren heriotza egunean, ama zain zuela etxean bazkaltzeko, dilista platerkada bat eta txanpaina botila batekin. “Gizon hori ni baino lehen joatea nahi nuen.” Eta horregatik poza eta, ondorioz, txanpaina.

00:00:00 00:00:00
New Yorkeko Munduak

Mamdaniren fedea

2025eko azaroaren 17a

New Yorkeko alkatetzarako bozak irabazi ditu Zohran Mamdani gazteak. Egozten diote eskumakoek sozialista eta musulmana dela. Musulmanarena harrigarri egiten da, New Yorketik kanpoko aurrerazaleen artean ere.

00:00:00 00:00:00
New Yorkeko Munduak

Zabarseko okina

2025eko azaroaren 10a

Arratsaldez joan gara Zabar’s dendara ogi bila. Okinak esan digu 60 zentimotan dituela bagelak; arratsalde partean merkeago egoten dela ogia, eta aprobetxatzeko.
Eskatu diogunean, gure migrari azentuaz jabetu da. Nongoak ginen galdetu digu, eta guk euskal herritarrak erantzun. —Hara, badakit, zuen hizkuntza da “euskara”. —Halaxe da —esan diogu. —Nola dakizu hainbeste?
—Bada, etxean ez genuelako telebistarik —esan digu. Telebistarik ez, eta liburuak ematen zizkiguten irakurtzeko. Hortik dakit euskararena. Idatzi ere egiten dut —aitortu digu—, nobela pare bat ditut, baina ez ditut argitara eman.
Eta isilune baten ostean esan du: —Nobela bat idaztea beti da frakaso bat. Inoiz ez zara geratzen gustura; bukatutzat ematen dituzu, baina bukatu, sekula ere ez.
Okinaren nobelaren ideiarekin geratu naiz bueltaka, eta arrazoia eman ere bai, 60 zentimoko bagela jaten, telebistari begira.

00:00:00 00:00:00
New Yorkeko Munduak

Alkate zaharra edo alkate berria

2025eko azaroaren 3a

Bihar, asteartez, dira New Yorkeko alkatetzarako bozak. Bi hautagai nagusi daude lehian.
Alde batetik, alderdi demokratako hautagaia, Zohran Mandani, 34 urteko gaztea. Aita Columbiako irakaslea, kolonialismoan aditua, eta ama Mira Nair zine-zuzendaria. Gazteen artean babes handia lortu du Mandanik, baita ezkertiarren artean ere. Sareak mugitzen badaki, eta diskurtso argia du: alokairuak izoztu, autobusak musutruk, eta entzun, jendeari entzun.

00:00:00 00:00:00
Podcastak
New Yorkeko Munduak
New Yorkeko munduak

Irakurketako lagun ezkutuak

Gailuak eta burua betetzen dizkiguten hainbeste berri txarren artean, hona hemen bat ona. The New York Times-ek inkesta bat egin zuen galdetuz zertan hobetu zitekeen hiria. Erantzuna harrigarria izan da. Ez da izan segurtasun gehiago nahi dela, edo kaleak garbiagoak izatea. Erantzuna izan da: liburutegiak eta parkeak hobetzea. Diru gehiago jartzea horietan.

00:00:00 00:00:00
Berria berriketan
Berria berriketan

Mende eta erdi danborra jotzen

Donostiako danborrada du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Eskura ditugun datuen arabera, duela 150 urte hasi ziren ospatzen. Mende eta erdiko historian aldaketak, bitxikeriak, gatazkak eta gorabeherak izan ditu danborradak, eta horiek guziak kontatu dizkigu Mikel Elkoroberezibar Beloki BERRIAko Bizigiro saileko kazetariak.

00:00:00 00:00:00
Berria berriketan
Berria berriketan

Ozeanoa zeharkatzeko bide librea: onura edo kaltea?

EB-Mercosur hitzarmena du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Merkataritza libreko akordio hau duela 26 urte hasi ziren negoziatzen, eta bihar sinatuko dute, Paraguain. Europako Batasuneko nekazari eta abeltzain asko protesta handiak egiten ari dira, haien kalterako izanen delakoan. Hitzarmenari buruzko gako nagusiak azaldu dizkigu Iker Aranburu BERRIAko Ekonomia saileko koordinatzaileak.

00:00:00 00:00:00
Berria berriketan
Berria berriketan

Ufa... geroz eta beroago!

Copernicus txostena du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Bertan biltzen denez, 2025ean 1,47 gradura iritsi zen Lurraren beroketa, eta inoizko urte beroena izan da Antartikan. Azken hiru urteetan gainditu egin da 1,5 gradu zentigraduko batez besteko tenperatura anomalia. Txostena aletu eta beroketa globalari buruzko gakoak azaldu dizkigu Iñaut Matauko Rada BERRIAko ingurumen gaietako kazetariak.

00:00:00 00:00:00
Berria berriketan
Berria berriketan

Iran borborka

Irango protestak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Abenduaren 28an hasi ziren, krisi ekonomikoarengatik protesta egiten hasi ziren Teherango merkatariak, baina manifestazioak herrialde osora zabaldu ziren berehala, eta gobernuaren kontrako aldarriak batu zaizkio. Errepresioa handia eta odoltsua izan da. Gainera, AEBek mehatxu egin dute Iranen esku-hartu dezaketela. Protesten nondik norakoak eta Irango egoera aztertu dugu Maddi Iztueta Olano BERRIAko kazetariarekin.

00:00:00 00:00:00
Kazetaritza propio eta independentearen alde, 2025 amaierarako 3.000 irakurleren babes ekonomikoa behar du BERRIAk.