Ahaleginez eta ahalezinez' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, Uxue Apaolaza Larrearen 'Ipuina eta zenbakia'.
Zerk egiten du hasiera literario bat on? Gizonezko jenioak maisu dira eta emakumezkoak maistra? Hain gaiztoak al dira adjektiboak? Saretzen garenean, zer egiten gara: elkartu ala bereizi? Ez ote da ‘zintuzkedan’ euskarazko hitzik sexyenetako bat? Horiei eta galdera gehiagori ezin erantzunik ibiliko gara atal honetan.
Zarauzko Zirika elkarteak gonbidatuta lehen aldiz jendaurrean grabatutako saio berezia.
'Esatearen arintasun harrapaezina' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, 'Afalaurreko kontuak'.
Pentsatu ohi da hizkuntza idatzia zera dela: ahozko perfekzionatua. Baina ez ote da idatzia ahozkoaren isla hitsa? Ez ote ditu horregatik asmatu behar izan bere bide seinale partikularrak? Ahozkoak musika du, keinua, soinua. Baina soinua, egia da, haizeak darama…
Podcast batean bestela ezin, eta ahozkoari omenalditxoa egingo diogu denboraldiko azken atal honetan.
'Bat guztien, guztiak baten' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, Uxue Apaolaza Larrearen 'Akastasuna'.
Duela dozenaka urte, gizon inportante batek esan zuen kimika nuklearra ezin zela euskaraz irakatsi. Dozenaka urteren ondoren, zenbait gizon-emakume ez hain inportanteri txakur edo haur bihurtzeko gogoa pizten zaie tarteka, horrela sikiera batzuek euskaraz egingo dietelakoan.
Loturarik ez dago, itxuraz, egitate baten eta bestearen artean.
Ez da, bada, egongo…
Ahaleginez eta ahalezinez' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, Uxue Apaolaza Larrearen 'Ipuina eta zenbakia'.
Hiztun gehienak ez gara literatoak, baina metaforarik gabe mintzo denik inortxo ere ez dago. Metafora batzuk bizi-bizirik eta ageri-agerian daude; beste batzuk, berriz, ihartuak, ezkutatuak, fosilduak, trilobitea haitzean nola: ahoan darabiltzagula ez konturatzeraino.
Zenbaiti poesia darie, beste zenbaiti klixea, eta askori, arriskua ere bai. Zer gertatzen da, adibidez, gaixotasunez aritzeko gerra metaforak erabiltzen baditugu?
Andoni Tolosa ‘Morau’-ren kanta, Joan Manuel Serraten ‘Algo personal’ abestiaren bertsioa: ‘Tipo horiek ez ditut lagun-lagunak’.
Hitzen itzulpena: Maialen Berasategi Catalan.
Ez da eskrupulurik gabe dirua pilatzea: ekintzailetza da. Ez dira biktima zibilak: albo kalteak dira.
Hizkera du propagandak lanabesik zorrotzenetako bat: eufemismoak, hitz lizunduak, baraualdi bat behar izateraino maiztu eta higatu ditugun esapideak…
Gaur, ‘Ezer ez eta festa’, hizkera mertzenarioa mintzagai: ura bost aldiz garestiago saltzeko modua ematen duen makina ondo koipetu eta koipetsu hori.
Bada gauza bat On Kixote eleberriak, Xabiertxo testuliburuak eta Santa Mariari egindako 209. kantigak konpartitzen dutena: mise en abîme-a. Nola? Ez dakizula zer den? Eta zer ari zara bada Nire izena X da atala entzun gabe beste hau entzuten? Pausatu hau, entzun hura eta zatoz bueltan, hemen itxoinen zaitugu.
Lazkao Txiki du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Duela ehun urte sortu zen Joxe Migel Iztueta bertsolaria, Lazkaon, eta 1993an hil zen Donostiako ospitalean. Mutilzahar graziosoaren irudia gailendu zitzaion arren, bere minei serio kantatu zien, eta bertsozaleek haren jenialtasuna, magia eta traszenditzeko gaitasuna aitortzen diote. Garbiñe Ubeda BERRIAko kultur kazetariak hitz egin digu Lazkao Txikiri buruz.
Parketik paseatzen gabiltzala, Eleanor Roosevelten irudiaren aurrean geratu gara. Elizako santuei eskatzen zaien legez, Nereari otu zaio Eleanorri zorte ona eskatzea.
—Egia esan, –esan dit– Eleanorri sekula ez diogu ezer eskatu. Migrariei laguntzeko seguru egokiagoa dela.
Irudia lorategi txiki batean dago, eta lurrean haren hitz batzuk irakur daitezke. Giza eskubideak etxetik gertu hasten direla dio, leku txikietan; han bilatzen dituela gizon, emakume eta haur bakoitzak justizia, aukera eta duintasun bera.
Roosevelt anderea ahaztuta geneukan etxeko atea jo dutenean. Ate aurrean Whole Foodseko zortzi poltsa zeuden.
—Noiz egin duzu erosketa? —galdetu dit Nereak.
Ezetz esan diot, nik ez dudala ezer eskatu. Okerreko etxera ekarri dituzte itxuran. Poltsetan begiratu eta ez zen izenik ageri. Auzokoei galdetu diegu, baina inork ez zekien ezer. Dendara deitu dugu azkenik. Esan digute okertu egin direla. Janaria nora eraman galdetu diegu. Ezetz, jatekoa galdu egingo dela eta guretzat geratzeko; beraiek arduratuko direla benetako erosleari poltsak berriro eramateaz.
—Ikusi duzu? Eleanorrek kasu egin digu —esan dit barrez Nereak.
Astebeteko jana, debalde. Egia esan, eskertzen da hain garestia den hiri batean. Poltsak zabaldu ditugu: arraina, arrautzak, arroza, fruta eta barazkiak. Benetako altxorra.
Tira, kakahuete-gurina ere bazetorren. Horrekin ez du asmatu Eleanorrek.
Askatasunaren Flotillak abiatu berri duen misioa du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Gazara iristen saiatzen den enegarren aldia da, oraingoan 'Kate Tenacity' ontzian. Atlantiko itsasoan hasi du bidea, eta irailaren 5ean iritsi zen Bilbora. Hiru egun beranduago abiatu zen atzera, eta Maddi Iztueta Olano BERRIAko kazetaria ontzira igo zen. Han bizitakoak kontatu dizkigu audio kronika bidez, baita azken unean izan duten ezustekoaren berri eman ere.
Mundua aldatu zuen atentatua
Dorre Bikien aurkako atentatua du hizpide Berriketan saioaren atal honek. 25 urte igaro dira Al-Qaedak lau hegazkin bahitu, eta haietako hiru New Yorkeko Dorre Bikien eta Pentagonoaren aurka zartatu zituztela. Laugarrena bidean erori zen, bidaiarien eta atentatugileen arteko liskarra piztu zenean. Datu ofizialen arabera 2.977 lagun hil ziren. Tamaina horretako gertakari batek mundu osoko erredakzioak aztoratu zituen, eta hiru kazetarik kontatu digute nola bizi izan zuten egun hura. Enrique Zaldua Times aldizkariko kazetaria zen orduan, Jose Mari Pastor Euskaldunon Egunkaria-ko Mundua saileko arduraduna eta Amagoia Mujika Tolaretxipi Euskaldunon Egunkaria-ko kazetaria –gaur egun BERRIAko zuzendaria da–.
Nepalgo eta Tibeteko uholdeen ondorioak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Iparralde Globalak igortzen du karbono dioxido gehien, eta Hegoalde Globalak jasaten ditu klima berotzearen ondorioz ugaritzen ari diren ezbeharren kalte handienak. Beraz, nork eman beharko luke ordaina? Iñaut Matauko Rada BERRIAko ingurumen gaietako kazetariak azaldu digu. Gainera, Eñaut Izagirre glaziologoak eman dizkigu uholdearen gakoak.
