'Esatearen arintasun harrapaezina' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, 'Afalaurreko kontuak'.
Zerk egiten du hasiera literario bat on? Gizonezko jenioak maisu dira eta emakumezkoak maistra? Hain gaiztoak al dira adjektiboak? Saretzen garenean, zer egiten gara: elkartu ala bereizi? Ez ote da ‘zintuzkedan’ euskarazko hitzik sexyenetako bat? Horiei eta galdera gehiagori ezin erantzunik ibiliko gara atal honetan.
Zarauzko Zirika elkarteak gonbidatuta lehen aldiz jendaurrean grabatutako saio berezia.
'Esatearen arintasun harrapaezina' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, 'Afalaurreko kontuak'.
Pentsatu ohi da hizkuntza idatzia zera dela: ahozko perfekzionatua. Baina ez ote da idatzia ahozkoaren isla hitsa? Ez ote ditu horregatik asmatu behar izan bere bide seinale partikularrak? Ahozkoak musika du, keinua, soinua. Baina soinua, egia da, haizeak darama…
Podcast batean bestela ezin, eta ahozkoari omenalditxoa egingo diogu denboraldiko azken atal honetan.
'Bat guztien, guztiak baten' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, Uxue Apaolaza Larrearen 'Akastasuna'.
Duela dozenaka urte, gizon inportante batek esan zuen kimika nuklearra ezin zela euskaraz irakatsi. Dozenaka urteren ondoren, zenbait gizon-emakume ez hain inportanteri txakur edo haur bihurtzeko gogoa pizten zaie tarteka, horrela sikiera batzuek euskaraz egingo dietelakoan.
Loturarik ez dago, itxuraz, egitate baten eta bestearen artean.
Ez da, bada, egongo…
Ahaleginez eta ahalezinez' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, Uxue Apaolaza Larrearen 'Ipuina eta zenbakia'.
Hiztun gehienak ez gara literatoak, baina metaforarik gabe mintzo denik inortxo ere ez dago. Metafora batzuk bizi-bizirik eta ageri-agerian daude; beste batzuk, berriz, ihartuak, ezkutatuak, fosilduak, trilobitea haitzean nola: ahoan darabiltzagula ez konturatzeraino.
Zenbaiti poesia darie, beste zenbaiti klixea, eta askori, arriskua ere bai. Zer gertatzen da, adibidez, gaixotasunez aritzeko gerra metaforak erabiltzen baditugu?
Andoni Tolosa ‘Morau’-ren kanta, Joan Manuel Serraten ‘Algo personal’ abestiaren bertsioa: ‘Tipo horiek ez ditut lagun-lagunak’.
Hitzen itzulpena: Maialen Berasategi Catalan.
Ez da eskrupulurik gabe dirua pilatzea: ekintzailetza da. Ez dira biktima zibilak: albo kalteak dira.
Hizkera du propagandak lanabesik zorrotzenetako bat: eufemismoak, hitz lizunduak, baraualdi bat behar izateraino maiztu eta higatu ditugun esapideak…
Gaur, ‘Ezer ez eta festa’, hizkera mertzenarioa mintzagai: ura bost aldiz garestiago saltzeko modua ematen duen makina ondo koipetu eta koipetsu hori.
Solutre du izena lehenengo jostorratza asmatu genuen garaiak. Jostorratzarekin batera, antza, amua ere asmatu genuen. Bi teknologiek gauza bera dute, zizta egiteko modu sofistikatua, alegia. Jostorratza...bai asmakuntza interesgarria. High tech teknologia dela esango nuke. Hain da ona, hain ondo asmatuta, non ez baiten zipitzik ere aldatu joan diren 20.000 urteotan. 20.000! Azkar esaten da.
Baxoa azterketa du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Frantziako Gobernuak iragarri du 2028tik aurrera ikasgai baten azterketa eta ahozkoaren parte bat euskaraz egiteko aukera izanen dutela Ipar Euskal Herriko ikasleek. Aurrera pausoa da, baina oso txikia, kontuan hartuta 2019ko erreformaren aurretik bi ikasgai egin zitezkeela euskaraz. 2019tik bat ere ez. Ekhi Erremundegi Beloki BERRIAko kazetariak eman dizkigu baxoan euskaraz aritzeko aukerari eta borrokari buruzko xehetasunak.
Alokairu-eraikin batean bizi gara. Ehun urte baino gehiago ditu. 1914an eraiki zuten. Maiatzero berritzen dira alokairuak eta, ondorioz, bizilagunak ere bai.
Guk zortzi urte daramatzagu eraikinean. Europarrak izaki, ez gara erraz etxez aldatzekoak. Behin gustuko etxea aurkituta, eta auzora eginez gero, bada zertarako aldatu?
Eraikineko alokairua arautua da. Udalaren legeen ondorioz, bi urterako kontratuetan ezin dute ehuneko 4 baino gehiago igo. Horregatik bada jendea luzaroan bizi dena hemen.
Seigarrenean gizon bat bizi da. Atsegina, betaurrekoduna, liburuak aldean eramaten dituena. Igogailuan aurkituz gero, beti agurtzen du edukazioz.
Eguraldi ona datorrenean, esaten du:
—Time for outdoor reading.
Banku batean eseri eta irakurtzeko sasoia iritsi dela.
Geure buruari galdetu diogu askotan zer egingo ote zuen erretiratu aurretik. Idazlea izango zen? Itxura badauka. Edo antzerkigilea. Edo musika kritikaria. Batek daki. Inoiz ez diogu galdetu.
The New Yorker buzoira iristen denean, esan izan digu berak ere hartzen duela. Keinu txiki batzuk.
Baina aurrekoan zerbait bitxia gertatu zitzaidan berarekin igogailuan.
Izena galdetu zidan.
—Kirmen —esan nion.
—Bada ni Fred naiz —esan zidan.
Eta liburu eta aldizkari artetik eskua luzatu zidan.
—Urte askotarako.
Zortzi urte eta gero jakin dugu seigarreneko gizon irakurlea Fred deitzen dela.
Kontseiluaren pizkunderako erronka du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Pizkunderako Erronka 2036 txostena aurkeztu du Kontseiluak eta erronka bota du: euskalduntze erritmoa bizkortzea, 2036rako beste 300.000 euskaldun oso lortzeko. Erronka hori lortzeko bide orria ere zehaztu du euskalgintzaren erakunde nagusiak. Irati Urdalleta Lete BERRIAko euskara gaietako kazetariak aletu digu Kontseiluaren egitasmoa.
Hendaiako atxikitze zentroa du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Cimade elkarteak iazko datuen bilana eman du argitara, eta atxikitze zentroen «gehiegikeria orokortuaz» ohartarazi du. Geroz eta denbora luzeagoz atxikitzen dituzte migratzaileak, baina kanporatze gehiego egin gabe. Leire Casamajou Elkegarai BERRIAko kazetariak eman dizkigu Hendaiako atxikitze zentroaren inguruko xehetasun guziak.
Ibon Salaberriak, Keu Agirretxeak eta Joseba Irazokik jarri dute MurMur saioaren lehen puntua, euren azken lanetako kantu bana ekarri baitugu saiora; Baga-Biga kantu ikonikoaren hainbat bertsio harilkatu ditugu eta Triggeren berriena, Big Boy-ren itzulerako kantu bat zein Gailü eta Nakarrek elkarrekin ondutako pieza bat ere entzun ditugu… eta haien guztien murmurio-oihartzunak ere bai.
