Euskal Herriko Historia 100 objektutan podcasta
Euskal Herriko historia 100 objektutan

Barskunes

2025eko abenduaren 9a
Euskal Wikilarien Kultura Elkartea eta BERRIA

Txanponak gero eta gutxiago erabiltzen dira. Txartelarekin ordaintzen dugu orain, ez duzue uste? Batzuek txartelik ere ez dute jada erabiltzen, eta telefonoarekin ordaintzen dute zuzenean. Zer nolako aldaketa, ezta? Nik behintzat txanpon gutxi dauzkat zorroan. Hala ere, metal txiki eta borobil haiei aitortu behar diegu, behintzat, sortu zirenean, gure ekonomia eta historia goitik behera aldatu zituztela.

Gidoia: Cira Crespo.
Lokuzioa: Intza Alkain.
Sintonia eta soinuteria: Nagore Etxabe Antuxuna.
Informazio gehiago: 100objektu.eus

Monnaie   Denier, argent, Barskunes, Ibérie   btv1b8481434r (1 of 2)
 

 

Atal gehiago
Euskal Herriko historia 100 objektutan

Zapia Buruan

2026ko otsailaren 24a

Mengala, jorongo, juitzia, tontorra, mokoa, sapa...
Araoa dirudi, baina ez gabiltza zu sorgindu nahian.
Hitz guzti horiek gauza bakar bat izendatzeko erabili izan dira. Forma asko hartu ditzake, baina beti leku berean kokatzen da: buru gainean.
Badakizu zertaz ari garen?

00:00:00 00:00:00
Euskal Herriko Historia 100 objektutan podcasta

Lezetxikiko aurpegibikoa

2026ko otsailaren 17a

Adjektibo gisa ez da prentsa onekoa. Hala, norbaiti neandertal deitzen badiozu, ez diozu egozten aurrerapenaren bedeinkapenik. Norbait halakoa izango da zakarra, dorpea, basa. Akaso aurrerabideak azaltzen du hoberen giza historia, baina Ruper Ordorikak zalantza egiten badu ‘aurrerabide’ terminoaren balioaz, nor ote gara besteok determinazio erabatekoak azaltzeko.

00:00:00 00:00:00
Euskal Herriko Historia 100 objektutan podcasta

Txokolatea egiteko moldea

2026ko otsailaren 10a

Entzun duzun soinu hori, klak txiki hori, ezaguna egingo zaizu. Ez?

Txokolate tableta baten ontza bat haustearen soinua da. Izan liteke Suitzakoa, Belgikakoa, Tolosakoa, Oñatikoa… Izan liteke, baita ere, Baionakoa. Badakizu, Baionan ez da bakarrik xingarra ezaguna. Edo Baionako bestak… Bada besterik ere. Bai. Baionako txokolatea.

00:00:00 00:00:00
Euskal Herriko Historia 100 objektutan podcasta

Leireko kutxatila

2026ko otsailaren 3a

Aragoiko Artiedakoa da Nafarroa Garaiko lehen Leire-aren aita. Edo hala kontatuko dizue gizonak Esa herrian harekin topo egiten baduzue, adibidez, Arangoiti tabernan. Urtegiagatik ezaguna eginen zaizuen Esa herritik Leireko Monasteriora ez dago ia deus distantzian: 5km eskas. Denboran… denboran bai: hamabi bat mende. Leireko Kutxatilaren inguruko informazio eske hurbildu gara, baina heldu bezala egin dugu alde. Monjeek ez digute aterik ireki eta harrerako langileek apenas eman digute informaziorik: “Nafarroako Museoan dago aspaldi” beste askorik ez digute esan.

00:00:00 00:00:00
Euskal Herriko Historia 100 objektutan podcasta

Irulegiko eskua

2026ko urtarrilaren 27a

Kultura hegemonikoek ez dute historian aztarrika ibili behar izaten munduan hartu duten lekua justifikatzeko; horretarako behintzat, aski izaten dute oraina eta benetako errealitate bakarra omen den horrek eskaintzen dien alibia. Baina zer ematen die iraganak zibilizazio azpiratuei? Zer jaso lezakete populu menostuek, aitortzarik gabeko herriek edo aspaldi handitik datozen hizkuntza gutxietsiek, denboraren galbahean harrapatuta gelditu diren altxorrak agerira ateratzea lortuz gero...

00:00:00 00:00:00
Euskal Herriko Historia 100 objektutan podcasta

Errekaleorreko miliarria

2026ko urtarrilaren 20a

Mugarriak ezagunagoak dira gurean miliarriak baino. Mugako harriak, horiei buruz, entzun dugu zerbait: herri, auzo eta baserrietan mugak ipintzeko modua zen mugarria. Gauez norbere lurren hedapena handitzeko mugarrien garraioan maltzurki ibiltzen zirenen inguruko kondairarik ere ez da falta izan. Ezta mugakide ziren jabe ezberdinen arteko liskarrik ere. Baina miliarria? Zer da miliarria? Hori jakiteko, lehenbizi, milia bat zer den jakin behar.

00:00:00 00:00:00
Euskal Herriko historia 100 objektutan

Crosseta

2025eko abenduaren 16a

Ze zerikusi dauka mezaren erdian dena utzita ehizara aldegiten zuen Mateo Txistu apaiz ehiztariak Tadej Pogacar txirrindulariarekin? Ze zerikusi dauka Italiako Giroak Ugandako safari batekin? Ze zerikusi dauka Kalashnikov fusilak txorroskileroaren bizikletarekin? Azken finean, Eibarko Armagintza Museoan gaude… Zer egiten du hemen bizikleta batek erakusgai?

00:00:00 00:00:00
Euskal Herriko historia 100 objektutan

Barskunes

2025eko abenduaren 9a

Txanponak gero eta gutxiago erabiltzen dira. Txartelarekin ordaintzen dugu orain, ez duzue uste? Batzuek txartelik ere ez dute jada erabiltzen, eta telefonoarekin ordaintzen dute zuzenean. Zer nolako aldaketa, ezta? Nik behintzat txanpon gutxi dauzkat zorroan. Hala ere, metal txiki eta borobil haiei aitortu behar diegu, behintzat, sortu zirenean, gure ekonomia eta historia goitik behera aldatu zituztela.

00:00:00 00:00:00
Euskal Herriko historia 100 objektutan

Frantzisko Xabierkoaren beso ustelgabea

2025eko abenduaren 2a

Bada hari bat Gaztelarrek Nafarroan eginiko konkista eta Japonia lotzen dituena. Edota Cisneros kardinalak agindutako gazteluzidioa eta Moluka Irlak. Halakoetan hariak finak direla esan ohi da baina, kasu honetan, akaso hariak badu sendotik asko. Hari hori, ziur askok asmatu duzuen bezala, Frantzisko Xabierkoa santu katolikoa da.

00:00:00 00:00:00
Podcastak
New Yorkeko Munduak
New Yorkeko munduak

Elizdorrearen ordua

Goizero joaten naiz Columbia Unibertsitatera oinez. Hango liburutegian idazten dut. Hori da nire goizeko ohitura: gosaldu, etxea hustu, eta tipi-tapa egitea etxetik Columbiaraino, 37 kaleak zeharkatuz. Arratsaldean, literatura eskolak. Baina goiza idazteko dut.

Hiria esnatzen egoten da: kafetegiak zabaltzen, kamioiak zama hustutzen. Morningsidera iristeko aldapan gora egin behar da, eta gero argitasuna dator. Etxeak baxuagoak dira. Eta elizdorreak daude, ordua ematen dakiten kanpaiekin. Ematen du herri batean zaudela, nahiz eta hiriaren erdian egon. Orduak ematen dituen elizak itxura gotikoa du, 1868an eraikia izan arren. Eliza atarian ilarak egoten dira, jendea arropa eta janaria jasotzen.

Duela gutxi irakurri nuen berria: elizak bota behar zituzten etxeak egiteko. Nire bideko eliza kuttuna ere bai. Nahiz eta badakidan etxeak behar direla, hutsunea sentitu nuen. Eliza neogotikoaren ordez, eraikin luze bat altxatuko dute, ordua ematen ez dakiena.

Baina New Yorken bizitzak badaki pelikula baten modukoa izaten, eta azken orduko plot twistak izaten dira. Handik gutxira beste berri bat agertu zen: kexak zirela eta, eliza ez zela botako. Ondoan zuen eraikin zaharra bai; han egingo dituzte etxeak.

Elizak, beraz, jarraituko du ordua ematen.
Eta jatekoa eta arropa ere bai, nire Columbiarako goizetan.

00:00:00 00:00:00
Berria berriketan
Berria berriketan

1.425 eguneko setioa

Sarajevoko setioa eta horren ondorioak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Duela 30 urte bukatu zen lau urte iraun zuen setioak, baina zauriek irekita jarraitzen dute oraindik Bosnian. Gertakari hura gogoratu eta gaur egungo egoera zein den aztertu dugu Igor Baigorri Perez BERRIAko Mundua saileko kazetariarekin.

00:00:00 00:00:00
Berria berriketan
Berria berriketan

Sekretu gutxi eta galdera asko

Antonio Tejeroren kolpeari buruz desklasifikatutako dokumentuak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Espainiako Gobernuak esan du eskura dituen agiri guziak argitaratu dituela, baina hutsune nabarmenak daude. Agiri horiek bertsio ofiziala berresten dute, eta ez dakarte berritasun nabarmenik. Agirietan agertzen denaz eta agertzen ez denaz, Tejeroren figuraz eta sekretupean diren beste agiri batzuez aritu gara Jon Olano Urain BERRIAko editorearekin.

00:00:00 00:00:00
MurMur
MurMur

Sara Zozaiarekin estreinatu da MurMur

Badok Musika atariak Kulturaz Kooperatibarekin elkarlanean ondutako potcast saioa da ‘MurMur’. Lehen saioan sara Zozaia musikaria izan da gonbidatua. Gorka Erostarbek gidatuko du saioa eta Ander Mujika arduratuko da soinu kontuetaz.

00:00:00 00:00:00
Hizlandia
Hizlandia

Ibai Atutxa: Eider Rodriguezen 'Dena zulo bera zen'

Hogeita batgarren ataleko gonbidatua Ibai Atutxa kultur teorialaria, idazlea eta Bilboko okupazio mugimenduko kidea izan da. Eta aukeratu duen liburua, Eider Rodriguezen ‘Dena zulo bera zen’’ (Susa, 2025).

00:00:00 00:00:00
Berria berriketan
Berria berriketan

Obusak egiteko zen altzairua

Sidenor auzia du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Espainiako Poliziak Sidenor metalurgia enpresaren bulegoetan aurkitutako agiri batek aditzera ematen du jakin bazekitela IMI System enpresa Israeldarrak obusak egiteko baliatu zezakeela haiek saldutako altzairua. Espainiako Auzitegi Nazionala Sidenorreko hiru buru ikertzen ari da bi deliturengatik: kontrabandoa eta gizadiaren aurkako delitu baten konplize izatea. Imanol Magro Eizmendi BERRIAko ekonomia gaietako kazetariak auziari buruzko berritasunak eta xehetasunak argitu dizkigu.

00:00:00 00:00:00
Zure babes ekonomikoari esker egiten dugu kazetaritza konprometitua. BABESTU BERRIA