Joanes Illarregi | Plastikoarenak

Bertso jarriak

Joanes Illarregi | Plastikoarenak

2024ko irailaren 14a

Joanes Illarregi

Joanes Illarregi Marzol. Leitzan (Nafarroa) jaioa, 1999an. Bere jaioterriko bertso eskolan egin zituen lehen pausoak, eta 2007an parte hartu zuen lehen aldiz Eskolarteko Txapelketan; hirutan izan da Nafarroako Eskolarteko Txapelduna. Lau aldiz hartu du parte Nafarroako Bertsolari Txapelketan: finalerdietara iritsi zen 2017an, eta azken hiru aldietan —2019, 2021 eta 2023— laugarren postua erdietsi zuen. 2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusian finalera iritsi zen.

Doinua: Kantuz sortu naiz eta

Zakarrontzi horiak
Ezin beteago
Ditugun garaiotan
Guztia akabo
Oxigenoa al den
Sinestuta nago
Berau behar baitugu
Geroz ta gehiago
Oxigenoa al den
Sinestuta nago
Joaten naizen toki
Guztietan dago.

Mendira joan arren
Purutasun bila
Bide bazter denetan
Lata ta kolilla
Plastikoa lurrean
Geratu dadila
Gel, barrita, Isostar
Eta gatz pastilla
Plastikoa lurrean
Geratu dadila
Lehengo mendiak dira
Gaurko zabor-pila.

Supermerkatuena
Aipatu nahi nuke
Lotsa izpi bat eman
Beharko liguke
Platanoa plastikoz
Ontziratzen dute
Euro terdi gehiago
Graziaren truke
Platanoa plastikoz
Ontziratzen dute
Ta aurpegira barre
Egiten digute.

Kirurgia plastiko
Ongi pagatua
Gure minak probesten
Ditun merkatua
Ezagutuko dugu,
Madarikatua!
Itxurarena denez
Gai delikatua
Ezagutuko dugu,
Madarikatua!
Zahartzen ez den pertsona
Plastifikatua.

Honek autokritika
Pixkat merezi du
Bertsolariok dena
Ere ez dakigu
Gaiak heldulekurik
eman ez badigu
Berdin kantatu behar,
Baten faltan hiru
Gaiak heldulekurik
eman ez badigu
Plastikozko bertsoak
Irteten zaizkigu.

Gizarte likidoan
Ze harreman mota
Pertsona jarri dugu
Pertsonaren kontra
Jendea kontsumitzen
Ohituta dago-ta
Plastikozko harreman
Etengabe(e)n soka
Jendea kontsumitzen
Ohituta dago-ta
Bat sortu, erabili,
Aspertu ta bota.

Gaurkoak honeraino
Bukatuko dut, bai
Bertso bidez ez dut ta
Inor kutsatu nahi.
Sorta hau entzutean
Bi bide, nolanahi:
Ez bazaizu gustatu
Ez nago zure zai
Sorta hau entzutean
Bi bide, nolanahi:
Ta gustatu bazaizu
Berziklatu lasai!

Gaiak

Atal gehiago

Kattin Madariaga | Gose Jokoak

2026ko irailaren 5a

Kattin Madariaga (Arantza, Nafarroa, 2008). Nafarroako Eskolarteko Txapelketan bide oparoa egin du Madariagak, 2023az geroztik irabazle izan baita aldiro, denera lau aldiz. Iaz, 17 urte zituela, Nafarroako Bertsolari Txapelketan parte hartu zuen lehen aldiz, eta hartan aritutako bertsolari gazteena izan zen.

00:00:00 00:00:00

Aitor Servier | Ofiziala

2026ko abuztuaren 29a

Aitor Servier (Azkaine, Lapurdi, 1997). 8 urte zituenetik ari da bertsotan. Donibane Lohizuneko ikastolako bertso eskolan ekin zion bideari, eta, geroztik, zenbait bertso eskolatan aritu izan da, baita Eskolarteko Txapelketetan ere. 2014an eman zuen izena lehen aldiz Xilaban, eta joan den urtarrilean jokatutakoan laugarren izan zen.

00:00:00 00:00:00

Idoia Anzorandia | Neurriak neurriz

2026ko abuztuaren 22a

Idoia Anzorandia (Barakaldo, Bizkaia, 1983): Bertsotan eskualdean edo lagun giroan egiten duen arren, bere jardun nagusia gai jartzailetza da. Horretan aritzen da plazan, bai eta Bizkaiko eta Euskal Herriko bertsolari txapelketetan ere. Bertsolaritza irakaslea da hezkuntza arautuan. Bizkaiko Bertsozale Elkarteko zuzendaritza taldeko kide ere bada.

00:00:00 00:00:00

Iñaki Viñaspre | Atzerritik atzerrira

2026ko abuztuaren 15a

Iñaki Viñaspre (Abetxuku, Araba, 1984). Arabako Eskolarteko Txapelketan hasi zen garaikurrak batzen, bi aldiz jantzi baitzuen txapela —2001ean eta 2002an—. 2005ean sailkatu zen lehenengo aldiz Arabako Bertsolari Txapelketako finalerako, eta, orduz geroztik, finalista izan da aldiro. Bi aldiz jantzi du Arabako txapela: 2019an eta aurten. Bestalde, bertsoaren inguruko modalitate ugari landu ditu, besteak beste Bertso Rap, Bertso Tavern eta Bertxorakeritan deritzenak. Gai jartzaile, epaile eta irakasle ere aritu da.

00:00:00 00:00:00

Beñat Larrori | 90eko haurren balada

2026ko abuztuaren 8a

Beñat Larrori (1990, Iruri, Zuberoa) COVID-19aren pandemia garaian hasi zen bertsotan ikasten, lagunartean. Langintza horretan Dylan Inglisekin sakontzeko parada sortu zitzaion, eta telematikoki aritu ziren horretan. Gero, Zuberoako bertso eskolan eman zuen izena, eta aurten Xilaban parte hartu du. 2023an taldekako Xilaban parte hartu zuen, eta 2025ean ere aritu da, bakarka. Pastoral idazlea ere bada. Ofizioz, Xiberoko Botzako kazetaria da.

00:00:00 00:00:00

Eneko Lazkoz Martinez | Erretzaileari

2026ko abuztuaren 1a

Eneko Lazkoz Martinez (Etxarri Aranatz, Nafarroa, 1983) Etxarriko bertso eskolan hasi zen bertsogintzan. Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa irabazi zuen 2000. urtean, eta 2010az geroztik Nafarroako Bertsolari Txapelketa ugaritan parte hartu du. 2017an, 2019an, 2021ean eta 2023an Nafarroako txapeldunorde izan zen. Horrez gain, bertsorik onenaren Mikaela Elizegi saria jaso zuen Pello Errota sariketan, 2018an. Errexil sariketa ere irabazi zuen 2024an.

00:00:00 00:00:00

Amaia Iturriotz Etxaniz | Hondartzarenak

2026ko uztailaren 25a

Amaia Iturriotz Etxaniz (Urretxu, Gipuzkoa, 1993) 12 urterekin hasi zen bertsotan, Gorka Azkarate irakasle zuela, Zumarraga-Urretxuko eskolan. Eskolarteko txapelketetan egin zituen jendaurreko lehen saioak, eta, harrezkeroztik, gazteentzako sariketa ugaritan parte hartu. Gipuzkoako Bertsolari Txapelketetan ere hainbat aldiz kantatutakoa da: 2011n, 2015ean, 2019an eta 2024an. 2022an, Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartu zuen. Familia medikua da lanbidez.

00:00:00 00:00:00

Nahia Etxeberri | Munduko Futbol Kopaz

2026ko uztailaren 18a

Nahia Etxeberri Lopepe (Ainhize-Monjolose, Nafarroa Beherea, 2008) oso gaztetandik nabarmendu da bertsoen munduan. 2021ean, Aitor Sarasua bertsopaper lehiaketa irabazi zuen 16 urtez behetikoen modalitatean, Munduko injustiziak bertso sorta aurkeztuta. Hiru urteren buruan, 2024an, Gazte Xilabako finalera iritsi zen, eta txapeldunorde izan. Ipar Euskal Herriko Eskolarteko Txapelketako irabazi zuen 2025ean.

00:00:00 00:00:00

Ibai Amillategi | Tranpie eta legie, sarri bera die

2026ko uztailaren 11

Ibai Amillategi (Gernika-Lumo, Bizkaia, 1993). Umetatik da bertsozalea. Halere, bazituen 22 urte bertso eskolan hasi zenerako. Hain zuzen, Gernika-Lumoko Lilibertso bertso eskolan eman zuen izena. 2018. urteaz geroztik, Bizkaiko Txapelketa guztietan parte hartu du, eta azken bietan —2023an eta 2025ean—, finalerdietan kantatu zuen.

00:00:00 00:00:00

Maddi Agirre | Udari

2026ko uztailaren 4a

Maddi Agirre Epelde (Gasteiz, 2005). Gasteizko Armentia ikastolan jaso zituen lehen bertso eskolak, eta, Lehen Hezkuntza amaitzean, bertso eskolan eman zuen izena. Arabako Eskolarteko Bertsolari Txapelketan hasi zen jendaurrean kantuan, eta txapelduna izan da 2021ean, 2022an eta 2023an. Aurtengo Arabako Bertsolari Txapelketan ere hartu du parte; sei finalistetako bat izan da.

00:00:00 00:00:00

Podcastak

New Yorkeko munduak

Loti ederrak

Loti ederrak esaten zaie zientzian aspaldian idatzi eta ahaztuta geratu ziren artikuluei, bat-batean norbaitek berreskuratu eta teoria berri bat sortzeko balio dutenean. Zein edo zeinek ideia bat izan zuen, ez zitzaion kasurik egin, eta urteak geroago beste zientzialari batek ideia hura aurkitu, baieztatu eta handitu egiten du.

Loti ederrak izeneko liburua aurkeztu zuen David Byrne musikariak Riverside Church elizan. Leku ezaguna da eskubide zibilen historian. Han hitz egin zuen Martin Luther Kingek Vietnamgo gerraren aurka. Duela gutxi Bernie Sanders entzutera ere bertara joan ginen.

Une batean ahaztuak edo baztertuak izan diren ideia eta pertsonei buruz hitz egin zuen Byrnek, urte asko geroago haien balioa aitortu zaien horiei buruz.

Erromatarren zementuaz aritu zen, haren formula mendeetan ahaztuta egon ondoren gaur egun berriro ikertzen ari baitira. Botticelliz ere bai: ospetsua izan zen bere garaian, gero bazterrean geratu zen luzaroan, eta mende batzuk geroago berreskuratu zuten. Lynn Margulis zientzialariaz hitz egin zuen, zelulen arteko sinbiosiari buruzko haren ideiez. Zero zenbakiaz. Eta, azkenik, klitoriaz.

Byrneren ustez, modernitateak itsutu egin gaitzake. Iraganean ere egon daitezke erantzunak. Datuen obsesioaren garaian, informazio gutxiago izatea ere lagungarria izan daiteke. Pentsamendu metaforikoa aldarrikatu zuen, zentzuzkotzat jotzen den horretatik aldentzea, ikonoklastei erreparatzea: gazteei, baztertuei, sistematik kanpo daudenei.

Eta esparru bakarrean ez ixtea. Gauza asko gustuko izatea. Espezialista hutsa ez izatea.

Horiek denak entzun genizkion Byrneri eskubide zibilen elizan.

Baina ez zuen politikaz hitz egin.

Non ote dago gure mundua lasaituko duen loti ederra, etorkizun hobe bat eskainiko diguna?

Lo dago.

Itzar dezagun.

00:00:00 00:00:00

Berria berriketan

Saria asimetriari

Nobel sarietako diskriminazioa du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Aurten zientzietako sari guziak gizonei eman dizkiete, baina hau ez da salbuespena. 1901ean saria banatzen hasi zirenetik, 26 emakume zientzialarik baino ez dute jaso Nobel saria. Gizonen artean, gainera, gehien-gehienak iparralde globalekoak izaten dira. Diskriminazio horren inguruan aritu gara Ana Galarraga Aiestaran Elhuyarreko zientzia komunikatzaile eta BERRIAko kolaboratzailearekin. Horretaz gainera, zientziaren eremuan emakumeek bizi duten diskriminazioaz aritu zaigu Haize Oiartzabal Aizpuru BERRIAko zientzia gaietako kazetaria.

00:00:00 00:00:00

Berria berriketan

Dena mugatzen duen esaldia

Prefeturak euskararen aurka egindako erasoak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Simon Fetet Pirinio Atlantikoetako Prefetak Frantziako Konstituzioaren 2. artikulua baliatu du herriko etxeek euskarari buruz hartutako erabakien aurka egiteko. Batetik, zenbait herriko etxek euskararen aitortza ofiziala egin dutea eta prefetak horiei buru egin die; bestetik, euskara normalizatzeko neurri batzuen aurka ere egin du. Frantziako Konstituzioaren 2. artikuluak dituen ondorioez aritu gara Ekhi Erremundegi Beloki BERRIAko kazetariarekin.
Atal hau aurrekoarekin lotuta dago: Dena alda dezakeen esaldia

00:00:00 00:00:00

MurMur

Udazkena, ambient-a eta beste berritasun batzuk

Azken asteotako nobedadeetako batzuk entzun ditugu MurMur-en; hasi Garazi Esnaolaren piano leunetik, igaro Iker Munduateren eta Saguxar-en ambient giroetara, Kattalin eta Nenufarrak-en pop-elektronikoa, Aguxtin Alkhat eta Kamila Zubeldia-ren pop-folka eta Soka, Ohil eta Makribaren rock molde berriagoak ere bai... eta baita haietakoren baten oihartzun-murmurioak ere.

00:00:00 00:00:00

Urubia

Urubia: Bertsoari lotuta

Euskal Herriko Bertso Txapelketa hasi da, eta gai horri eskainiko diogu URUBIA podcastaren hirugarren denboraldiko lehen atala. Hala da, hirugarren urtea dugu jadanik Urubia podcastean. Aurtengo bidea abiatzeko, beraz, bertsoari lotuko gatzaizkio.

00:00:00 00:00:00

Berria berriketan

Dena alda dezakeen esaldia

Frantziako konstituzioa aldatzeko proposamena du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Peio Dufau eta Paul Molac diputatuek egin dute, eta babesa biltzen hasiak dira, urte bukaera baino lehen Frantziako Asanblean eztabaidatu dadin. Hizkuntza gutxituentzat zama bihurtu den 2. artikulua aldatu nahi dute, besteak beste; ez dezaten euskararen eta egoera berean dauden beste hizkuntzen aurka erabili. Proposamenari buruzko xehetasunak azaldu dizkigu Ekhi Erremundegi Beloki BERRIAko kazetariak.

00:00:00 00:00:00