Bizigiro saileko azken albisteak

Marco Potiomkin zine zuzendaria eta dokumentalgilea. POTIOMKINEK UTZITAKOA

Marco Potiomkin: «Fokua beti toki berean jarriz, argia ere beti berari kentzen diozu: emakumeari»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Goldatu elkartearen eskutik, Potiomkinek zuzendutako ‘Flores bajo el hielo’ film margotua emango dute gaur Donostian. Frankismoaren kontra borrokatu ziren emakume anonimo batzuen bizitza kontatu du.

Josetxo Jaio 2024.urtean zehar idatzi zituen oharrak antolatzen 'Desagertzen diren hitzen lexikoa' filmean. IRATXE JAIO

Artea ahanzturaren antidoto gisa

June Montero Viguera

Aita oroimena galtzen hasi zela ikusirik, haren oroitzapenak biltzen dituen proiektua sortu du Iratxe Jaio artistak: ‘Desagertzen diren hitzen lexikoa’. Memoriaren inguruan hausnartzen du. «Nola interpretatuko dugu guk gure oraina etorkizunean?».

Eureka zientzia museoa, artxiboko irudi batean. GORKA RUBIO / FOKU

Ekainean itxiko dute Donostiako Eureka zientziaren museoa, behin betiko

Ane Insausti Barandiaran

Kutxa Fundazioak 2021ean iragarri zuen museoa itxiko zuela, eta orain zehaztu dute noiz. Sinadura bilketa bat jarri dute martxan, itxieraren aurka egiteko.

Xabier Alberdi: «Euskarak egiteke dituen lanen artean zegoen hiztegi hau sortzea»

Garazi Izagirre Aiestaran

'San Juan' baleontziari dagokion lexikoa eta ontzigintzako eta nabigazioko hainbat hitz eta kontzeptu bildu dituzte hiztegi batean. Albaolak, Euskal Itsas Museoak eta UZEI zentroak ondu dute.

Baskoien etxe bat berreraiki dute Iruñeko erakusketan, Irulegin aurkitutako aztarnetan oinarrituta. JESUS DIGES / EFE

Hiri baten nortasuna aztarnen artean

Itsaso Jauregi

Aranzadi zientzia elkarteak ‘Irulegitik Pompelora: hiri baten jatorriak’ erakusketa antolatu du, Iruñeko Udalarekin elkarlanean. Aurkeztutako pieza batzuek Irulegiko aztarnategiko indusketa arkeologikoetan dute jatorria.

'Non ote zaude' erakusketako protagonista Bermeoko portuan, 1955eko udan. HIBAI AGORRIAK UTZITAKOA

Topatu dute Gernika-Lumoko aspaldiko bisitaria

Amaia Igartua Aristondo

Elena du izena 'Non ote zaude' erakusketako argazkietan ageri den neskak; 80 urte ditu orain, eta Madrilen bizi da. Duela 70 urte izan zen Euskal Herrian, familiarekin batera.

Tximeletak triste daude

Enekoitz Telleria Sarriegi

Nazioarteko ikerlari talde batek Brasilgo oihanean egindako lanaren ondorio nagusia da: basoak soiltzearen eta landaketa artifizialak egitearen poderioz, tximeletak kolorea galtzen ari dira. Euskalduna da ikerlari horietako bat: Maider Iglesias Carrasco.

Biarnoko memoria elkarte batek utzitakoa da Aieteko erakusketan ikusgai dagoen uniformea; Julien Marticherena zen. GORKA RUBIO / FOKU

Krudelkeria errepikatu ez dadin

Mikel Elkoroberezibar Beloki

Euskal herritar asko deportatu zituzten nazien kontzentrazio esparruetara, eta, haiek jasandako bortizkeria guztia gogora ekartzeko helburuz, erakusketa bat antolatu dute Donostian, Aieteko kultur etxean.

Ana Mari Llaguno bere baserriaren aurrean, Zallan. JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Ana Mari Llaguno: «Orain badirudi landa hiltzen ari dela; ez, landak urteak daramatza hiltzen»

Amaia Igartua Aristondo

Zallako tipula gorria izan da Llagunoren ekoizpenaren izarra. Goi sukaldaritzak hauspotu zuen bere garaian, baina behera egin du ostera ere. «Gazteek ez dute lurra lantzen segitu nahi, ez dutelako argi ikusten horrela bizibidea atera ahalko dutenik».

Palestinako bandera, Landako guneko oholtzan. JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Are ozenago, isunak isun

Amaia Igartua Aristondo

Musikari mordo bat batu da Oihu bat Palestinara jaialdira, Durangon, palestinarren aldeko elkartasuna berresteko eta genozidioaren kontra protestatzeagatik zigortu dituztenei laguntzeko.

Iker Perez dokumentalgilea eta Maruxak taldeko kidea. IKER PEREZEK UTZITAKOA

Iker Perez: «Maruxak orain eroso gaude, baina une ezerosoak ere izan ditugu hona iristeko»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Maruxak kolektibo trabestiari buruzko dokumental bat ondu du Perezek. Taldearen sorrera eta bilakaera kontatu ditu hartan: istorio pertsonalak, bizipen intimoak eta ohikoa duten umorea.

'Argi gorriak' telesailaren fotograma bat. PRIMERAN

Kaos familiarra irribarre deseroso baten ertzean

Gaizka Izagirre

Alberto Gastesi zinemagile donostiarra da thriller kutsuko komedia garratz honen zuzendaria, eta Itziar Ituño protagonista nagusia. 'Argi gorriak' telesailak agerian utziko du euskarazko fikzioak bide berriak urratzeko ausardia eta indarra dituela.

Erromako Campidoglio plaza, Piranesiren grabatu batean. BERRIA

Erroma berregina

Amaia Igartua Aristondo

XVIII. mendean geratzen ziren arrastoetan oinarrituta, Antzinako Erroma irudikatu zuen Piranesik bere grabatuetan. Eraikinak eta obra publikoak zituen gogokoen, eta detaile eta zorroztasun tekniko handiz erretratatu zituen.

Tatuatzaile bat lanean, bezero baten besoa tatuatzen. LUIS GANDARILLAS / EFE

Zelulen eta tintaren arteko borroka

Itsaso Jauregi

Tatuajeek osasunean duten eragina ikertu du Suitzako ikertalde batek. Tatuajeetako tintaren toxikotasun maila eta immunitate sistemaren erantzuna aztertu dituzte.

Arantza Gutierrez: «Hedabideetan ere bai: emakumeak 'bestea' gara»

Mikel Elkoroberezibar Beloki

Emakumeek hedabideetan zer presentzia duten aztertu dute EHUko zenbait ikertzailek, Arantza Gutierrezek koordinatuta, Global Media Monitoring Project-erako. Andre oso gutxi azaltzen dira aditu gisa, eta emakume kirolariak ere, gutxi.

Ikaskuntza, postre baterako

Urtzi Urkizu

David Iarnoz sukaldariak Nafarroako Unibertsitate Publikoaren ikerketa batean oinarrituta sortu du 'Ikaskuntza' postrea. Urdaizko Molino de Urdaniz jatetxean dasta daiteke.

Eta gu ezertaz ohartu gabe...

Nerea Osinalde

Itziar Sapsootham eta Idoia Etxeberria, Badihardugu elkarteko kideak. GORKA RUBIO / FOKU

Itziar Sapsootham eta Idoia Etxeberria: «Euskal Herritik kanpo ere euskaldun izan daitekeela erakutsi dute»

Maddi Iturriotz Alkorta

'Ahotsak.eus' proiektua 2002an sortu zuten, eta 2008tik abian dute webgunea. Udazkenean AEBetara joan ziren ahots gehiagoren bila, eta ehun ordu baino gehiagoko grabazioekin itzuli ziren. Horren ale bat jada ikusgai ipini dute elkartearen webgunean.

Euskal Game Jam topaketaren lehen ekitaldia, Bilbon. GAME ERAUNTSIA

Euskal doinudun bideojokoak

Enekoitz Telleria Sarriegi

Euskal Game Jam topaketa egingo dute bihartik igandera Eibarren eta sarean. Euskarazko jokoak sortzea eta kideek elkar ezagutzea da helburua.

Aintzane Erkizia ikerlaria, Martiodako erlikien aurrean, Arabako Arte Ederren Museoan. RAUL BOGAJO / FOKU

«Gaurko aberatsek Rolexak eta Ferrariak dituzte; XVI. mendekoek, berriz, erlikiak zituzten etxean»

Peru Amorrortu Barrenetxea

Aintzane Erkizia artearen historialariak Martiodako erlikien jatorria ikertu du, eta mataza handia agertu zaio haritik tiraka: Alemaniako moja artisauak, erlikien Europako salmenta sare handi bat eta tipologia artistiko oso bat daude garezurren atzean.