Gidoia: Hernanialdeko AEK
Zerk egiten du hasiera literario bat on? Gizonezko jenioak maisu dira eta emakumezkoak maistra? Hain gaiztoak al dira adjektiboak? Saretzen garenean, zer egiten gara: elkartu ala bereizi? Ez ote da ‘zintuzkedan’ euskarazko hitzik sexyenetako bat? Horiei eta galdera gehiagori ezin erantzunik ibiliko gara atal honetan.
Zarauzko Zirika elkarteak gonbidatuta lehen aldiz jendaurrean grabatutako saio berezia.
'Esatearen arintasun harrapaezina' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, 'Afalaurreko kontuak'.
Pentsatu ohi da hizkuntza idatzia zera dela: ahozko perfekzionatua. Baina ez ote da idatzia ahozkoaren isla hitsa? Ez ote ditu horregatik asmatu behar izan bere bide seinale partikularrak? Ahozkoak musika du, keinua, soinua. Baina soinua, egia da, haizeak darama…
Podcast batean bestela ezin, eta ahozkoari omenalditxoa egingo diogu denboraldiko azken atal honetan.
'Bat guztien, guztiak baten' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, Uxue Apaolaza Larrearen 'Akastasuna'.
Duela dozenaka urte, gizon inportante batek esan zuen kimika nuklearra ezin zela euskaraz irakatsi. Dozenaka urteren ondoren, zenbait gizon-emakume ez hain inportanteri txakur edo haur bihurtzeko gogoa pizten zaie tarteka, horrela sikiera batzuek euskaraz egingo dietelakoan.
Loturarik ez dago, itxuraz, egitate baten eta bestearen artean.
Ez da, bada, egongo…
Ahaleginez eta ahalezinez' saioaren bonus tracka, AEK-k egina. Gaur, Uxue Apaolaza Larrearen 'Ipuina eta zenbakia'.
Hiztun gehienak ez gara literatoak, baina metaforarik gabe mintzo denik inortxo ere ez dago. Metafora batzuk bizi-bizirik eta ageri-agerian daude; beste batzuk, berriz, ihartuak, ezkutatuak, fosilduak, trilobitea haitzean nola: ahoan darabiltzagula ez konturatzeraino.
Zenbaiti poesia darie, beste zenbaiti klixea, eta askori, arriskua ere bai. Zer gertatzen da, adibidez, gaixotasunez aritzeko gerra metaforak erabiltzen baditugu?
Andoni Tolosa ‘Morau’-ren kanta, Joan Manuel Serraten ‘Algo personal’ abestiaren bertsioa: ‘Tipo horiek ez ditut lagun-lagunak’.
Hitzen itzulpena: Maialen Berasategi Catalan.
Ez da eskrupulurik gabe dirua pilatzea: ekintzailetza da. Ez dira biktima zibilak: albo kalteak dira.
Hizkera du propagandak lanabesik zorrotzenetako bat: eufemismoak, hitz lizunduak, baraualdi bat behar izateraino maiztu eta higatu ditugun esapideak…
Gaur, ‘Ezer ez eta festa’, hizkera mertzenarioa mintzagai: ura bost aldiz garestiago saltzeko modua ematen duen makina ondo koipetu eta koipetsu hori.
Korrikaren oihartzunak New Yorkera ere iritsi dira. Ostegun gauez familia osoa egon ginen Baxenafarroatik nola igarotzen zen online ikusten. Goizeko ordu txikiak ziren Euskal Herrian. Eta hala ere, jende andana ikusten zen euskararen alde lasterka.
Kilometro bat eta gero beste bat, herri bat eta gero beste bat: harrapatu egiten zaitu Korrika internetetik ikusteak. Eta ohartu gabe, orduak pasatzen dira.
Lehengusinak ere gauza bera esan dit: gauez, umeari bularra ematera jaikitzen zenean, hantxe egoten zirela, haurra eta biak, Korrika sarean ikusten, goizeko orduetan.
Gurean ere, gauero, afalostean, ohitura bihurtzen ari da: euskarazko suge koloreduna nondik nora dabilen begiratzea.
Mundu osotik dabil Korrika. Argentinan edo Idahon besta handiak antolatu dituzte. New Yorkera ez da iritsiko larunbata eguerdira arte.
Hudson ibaiaren ertzetik igaroko da, 700 hizkuntza dituen hirian. Eta 700 horien artean euskara: batzuentzat beste bat gehiago, guretzat bakarra.
ETB3 katearen itxiera du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Martxoaren 17an ETB1 ON katearengatik aldatu zuten marrazki bizidunen katea, eta erabakiak polemika piztu du, euskararen normalizazioari kalte egin diezaiokeelakoan. Urtzi Urkizu BERRIAko komunikazio gaietako kazetariak azaldu dizkigu gai horri buruz jakin beharrekoak.
24. Korrika du hizpide Berriketan saioaren atal honek. Atzo Atharratzen hasi zen, eta Bilbon bukatuko da martxoaren 29an. Lehenbiziko egunaren kronika egin digu Leire Casamajou Elkegarai BERRIAko kazetariak, Atharratzetik bertatik, eta CCOOrekin gertatu dena azaldu eta testuinguruan paratu digu Arantxa Iraola BERRIAko euskara gaietako kazetariak.
‘MurMur’ saioaren atal honetan errenkadan errenkadan entzungo ditugu hainbat kantu berri eta baita haien oihartzunak eta aurrekariak ere, hala nola, Kalakanen ‘Laida pilota’, Aphotekeren ‘Erokeria’ eta Maraka Diabloren ‘Lore ederrena’...
Herriko bozak ditu hizpide Berriketan saioaren atal honek. Iragan igandeko lehenbiziko itzulian aukeratu ziren Ipar Euskal Herriko 158 herrietako auzapez gehienak, baina 11 herritan bigarren itzulia eginen dute igande honetan. Arreta handia piztu dute Baionako, Miarritzeko, Urruñako, eta Kanboko bozek. Bi itzulien artean pausa egin, eta hauteskundeen analisia egin du Ekhi Erremundegi Beloki BERRIAko kazetariak.
Izenburu alternatiboak bilatzen hasita, hona saio honi legokiokeena: Talaiatik ikusten dena (eta bi). Prekarizazioa da nagusi han eta hemen. Talaia Feministak ere horretan egin du azpimarra bere azken txostenean: bizitzen garestitzean ez ezik, bai eta prekaritatearen dimentsio emozional eta politikoan ere. Eta, hain justu, greba orokor (eta feminista) baten bezperan ikusi du argia saio honek aurrenekoz: Euskal Herrirako gutxieneko soldata prapioa eskatu dute Hegoaldean, eta langa 1.500 euroan ezartzea. LABeko idazkari feminista Maddi Isasik eman dizkigu gakoak.
