AZKENAK
«Emakume kirolarien eskubideen alde egiten saiatu naiz, eta horrek askotan molestatu egiten du»
Borrokatzeaz nekatu eta txirrindularitza uztea erabaki du Eukene Larrartek. Lan giro osasuntsu baten falta sumatu du pistako Espainiako selekzioan, eta errepideko txirrindularitzan ere ez du espero zuen orekarik lortu.
Zibererasoetatik babesteko oinarrizko aholkuak
Maria Txibite Nafarroako presidenteari eta Imanol Pradales Eusko Jaurlaritzako lehendakariari zibereraso bat egin diete berriki. Erabiltzaile batek haien datu pertsonalak filtratu ditu, beste 45 kargudun publikoren datuekin batera. Aditu batek zenbait aholku eman ditu halakoetatik babesteko.
Geometria fraktala: errepikapena, infinituraino
Geometria fraktalaren bidez uler daitezke naturan arbitrarioak diruditen figura asko: zuhaitzak, hostoak, zainak, elur malutak... Benoit Mandelbrot matematikariak izendatu zituen fraktalak, duela 50 urte.
Gaztetxeak: lau hamarkadako bide oparoa
Lau hamarkadako historia dute gaztetxeek Euskal Herrian. 1980ko hamarkadan hasitako bidean, batzarra eta autogestioa izan dituzte oinarri, eta gaur egun indarrez jarraitzen dute, are eta eredu askotarikoagoak dituztela.
Barttolo Decung: «Euskaraz ez diren bideojokoak dira nagusi egungo munduan»
Decung gazte zuberotarrak bere lehen bideojokoa egin du, euskaraz, eta oso harrera ona izan du. Haren ustez, ohiturak aldatu behar dira euskaraz jostatzeko; izan ere, bideojoko gehienak erdaraz dira.
Programazio didaktikoa
Sei unitate didaktikoz osatutako irakasgaia: 'Komunikazioaren erronkak XXI. mendean'
NABARMENDUAK
BERRIAko euskara arduraduna, euskaltzain oso
'Euskaldunon Egunkaria'-tik hasi eta BERRIAraino, makina bat urte egin ditu Irene Arrarats Lizeagak bi egunkariotako euskara arduradun gisa. Euskaltzain oso izendatu berri dute, eta euskarazko egunkari nazional biek akademiaren eredua testu idatzietara ekartzeko egindako bidea azpimarratu du.
24. Korrika: Atharratzetik Bilbora, martxoaren 19tik 29ra
Zuberoatik Bizkaira joango da 24. Korrika, Atharretzetik Bilbora zehazki. 'Euskara gara' leloa hartuta beteko ditu kaleak, zubiak eta tunelak... Aste honetan aurkeztu dute ekitaldia, Gasteizen, eta Errigorari omenaldia egiteko baliatuko dutela iragarri.
Francoren heriotza: mende erdi baten itzal luzea
Heldu den azaroaren 20an 50 urte beteko dira Francisco Franco Espainiako diktadorea hil zela. Errepublikaren aurka matxinatu, gerra irabazi, eta 40 urteko diktadura faxista bat ezarri zuen Hego Euskal Herrian. Horrek ondorio handiak izan zituen arlo askotan. BERRIAk 'Franco hil zen, eta...' bilduma hasi du, frankismoaren erradiografia bat egiteko.
ERABILIENAK
Sai zuria, arriskuan den zeruetako altxorra
Euskal Herriko zeruetan ikus daitekeen espezierik berezi eta mehatxatuenetako bat da sai zuria. Azken urteotan haren habitatak babesteko egindako ahaleginak ez du espeziearen arriskua gainditu, hura mehatxatzen duten arrazoiak ere ez direlako desagertu.
Sakelako telefonoa ikastetxetik at uzteko deia
Topaketak egin berri ditu Altxa Burua mugimenduak. Eskaera bat baino gehiago dituzte, hala nola sakelako telefonoa erabiltzeko adina 16 urtera atzeratzea. Ikastetxeetan ere jarria dute arreta: eskola sakelakorik gabeko gunea izatea nahi dute. Mugimenduaren eledun Miren Ros mintzatu da BERRIArekin.
Eusle, etorri berriek euskarari eusteko
Atzerritik Euskal Herrira iritsi berri diren ikasleak euskaran murgiltzeko zerbitzua da Eusle, Eusko Jaurlaritzak eskola publikoetan martxan jarritakoa. 60 ikaslerekin hasi zen 2019-2020ko ikasturtean, eta 2.300 dira orain. Haietako batean egon da BERRIA.
'Uxina': 'ainaren' bizimodu gogorraren isla
'Uxina' film laburra egin du Lucia Ezker zinema ekoizle eta zuzendariak. XIX. mendean Nafarroako Pirinioetako haranetatik Zuberoara migratzen zuten emakume langileen «bizimodu gogorra» islatu du hartan.
Uretaratu dute 'San Juan' baleontzia
Uretaratu dute San Juan baleontzia, XVI. mendean Kanadan hondoratu zenaren erreplika. Albaola Itsas Kultur Faktorian hura berreraiki eta Kanadara bidaiatzeko proiektua azken fasean sartu da. 2027ko udan espero dute bidaia egitea.
Gau Beltzaren loraldia
Gau Beltzak indar handia hartu du azken urteotan Euskal Herrian, kasik ahanzturatik berreskuratua izan ostean. Askotan Halloween-ekin nahasten bada ere, ezberdintasun handiak daude bi jaien artean, nahiz egun berean ospatu.
INFOGRAFIAK
IKUSI GUZTIAK
Parisko Ituna betetzeko leihoa, ixtear
Munduari denbora agortzen ari zaio. Parisko Itunean aipatzen den 1,5 graduko tenperatura igoeraren helburua lortzeko aukera gero eta txikiagoa da. Ituna sinatu zenetik %10 handitu dira CO2 isurketak, eta iaz ere handitu egin ziren aurreko urtekoen aldean.
Euskal presoen egoera: azken fasean sartuta
120 euskal preso inguru daude gaur egun, eta horien erdiak kalera ateratzen ari dira modu batean edo bestean. Sare Herritarraren arabera, azken fasean sartuta dago euskal presoen auzia.
Euskal Herriko lehen ponpatze zentrala, Nafarroan
800 megawatteko zentral hidroelektriko bat egin nahi du Accionak Nafarroan, Alaitz mendian. Otao herriko lurretan, bi urtegi eraikiko lituzkete, eta goikotik behekora 640 metroko jauzia egongo litzateke. Zentrala eraikiko balitz, Nafarroan kontsumitzen den argindarraren %43 sortuko luke azpiegiturak, ahalmen betean arituko balitz.
BIDEOAK
IKUSI GUZTIAK
Trump agintean: urtebete, bost urte balira legez
Urtebete egin du Donald Trump AEBetako presidenteak agintean. Urtebetean hankaz gora jarri du nazioarteko ordena, eta gero eta protesta gehiago ditu AEBetan bertan, immigrazioaren aurka mobilizatu duen ICE Poliziaren jarrera bortitzaren ondorioz.
«Herriaren garaipena» ospatuko dute, Guggenheim Urdaibai ez dutelako egingo
Guggenheim Urdaibai proiektua bertan behera utzi du proiektua kudeatu duen patronatuak, eta erabaki hori «herriaren garaipen bat» izan dela sinetsita, ospatzeko ekitaldi bat iragarri du egitasmoaren aurkako herritar plataformak, otsailaren 7rako.
Desinformazioaren ozeanoan, adimen artifiziala arrantzale
Adimen artifizialak kazetaritzan eta oro har informazioaren munduan ekar dezakeen egoera aztertu dute Bilbon mahai inguru batean, BERRIAk antolatuta. Dagoeneko desinformazio asko dagoen egoera bat areago nahas dezake adimen artifizialak. Haren arriskuez ez ezik, eman dakiokeen erabilera ere hartu dute aintzat.





